یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١٣ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢١٣

فناپذیر و غیرقابل دوام و خلود است مادامی که وجودش مادی است، ولی در فروع کائنات قابل تبدیل است مثل مقدر بودن عمر زید به دویست سال که قابل تبدیل است به بیست سال مثلًا، و به عبارت دیگر نوامیس عالم قطعی است ولی وجودات کائنات نه ..

١٤. معلوم شد که سرنوشت هرکسی در عین اینکه به دست خدا و به دست قضا و قدر است، به دست خود اوست. به دست خود او بودن، هم به این معنی است که خودش عامل است و هم به این معنی است که مختار و آزاد است در تغییر و تبدیل و کم و کاست او، و نه عامل بودن او منافات دارد با عامل بودن قضا و قدر و نه مختار و آزاد بودن او در تغییر و تبدیل سرنوشتش با حتمیت قضا و قدر منافات دارد. او مختار و آزاد است که بکند یا نکند، اگر بکند به قضا و قدری است و اگر نکند به قضا و قدر دیگری است و روح مطلب همین است که در این نمره خلاصه شد. و از همین جا جواب این سؤال روشن شد که آیا سرنوشت هرکس به دست خود اوست یا به دست خدا یا به دست هر دو؟ جواب این سؤال به بهترین وجهی در ذیل حدیثی که از توحید صدوق در باب قدرت و استطاعت نقل کردیم ذکر شده و توضیحش همین مطالبی است که گفته شد ..

١٥. آیاتی از این قبیل: و لقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر أن الارض یرثها عبادی الصالحون یا آیه ان اللَّه لایغیر ما بقوم حتی یغیروا ما بانفسهم یا آیه ان الارض للَّه یورثها من یشاء من عباده و العاقبة للمتقین و امثال اینها که نوامیس خلقت و اجتماع را ذکر میکند مؤید نظراتی است که قبلًا گفتیم، یعنی مؤید این است که سرنوشت انسان به دست خود اوست [١] ..

١٦. در کافی، کتاب العقیقه (ج ٦، ص ١٤) حدیث مفصلی هست در تصویر و تسویه ملَک فرزند را بر طبق آنچه در ناصیه مادر است.

این حدیث در حقیقت قدر عینی را ذکر میکند، بلکه مطلق آثار