یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٥ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ١٧٥

قرآن کریم ملاک خلافت آدم را تعلّم اسماء الهی ذکر کرده است:.

و علّم ادم الاسماء کلها ثم عرضهم علی الملائکة فقال ....

یکی از مباحث اسماء و صفات، بحث الحاد در اسماء اللَّه است که:

و ذروا الذین یلحدون فی اسمائه ....

یکی دیگر بحث در توقیفیت و عدم توقیفیت اسماء و صفات است که خطبهای در نهج البلاغه در این باب هست. رجوع شود به تفسیر المیزان، جلد ... صفحه ....

در توحید صفات باید گفت اشاعره رسماً منکر این قسم توحیدند و به کثرت و مغایرت ذات و صفات قائلند. معتزله قائل به توحید صفاتند اما توحید صفاتی آنها به معنی انکار صفات و نیابت ذات از صفات است. به لسان اخبار این نوع توحید که معتزله خود را اهل العدل و التوحید میخواندند، تعطیل نامیده شده است همچنان که واقعاً تعطیل است ..

سخن معتزله در نیابت، درست مثل این است که بگوییم شخصی سواد ندارد و قلم را روی کاغذ میکشد ولی همیشه آنچه از زیر دستش بیرون میآید معنیدار است.

تشبیه عقیده معتزله در صفات خدا به عقیده دکارت در باب روح جانداران:

چقدر شبیه است سخن معتزله در باب خدا به سخن دکارت و اتباعش در باب روح داشتن حیوانها که مدعی بودند حیوان روح و ادراک ندارد، ماشینهای بیحس و بیدرکی هستند که اینطور ساخته شدهاند، احساس لذت و درد در آنها نیست.

هذیان دانشمند:

این گونه نظریات را باید از نوع هذیاناتی دانست که معمولًا دانشمندان در بن بستهای سخت اظهار میدارند و ما گفتهایم مزخرف ترین سخنان را همواره دانشمندان گفتهاند نه عوام الناس.

عوام الناس نمیتوانند اینطور چرندهای بزرگ بگویند ..

یکی از ابواب عظیم معارف اسلامی که در فلسفه یونان اثر و