یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٧ - یادداشت اسلام و ملیتها

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٧٧

خدمتگزار اسلام شدند؟ چرا بعد از طاهریان حکومتهای مقتدر ایرانی که بر خلیفه بغداد تسلط داشتند، سیادت معنوی و روحانی خلیفه را پذیرفتند؟ از همه بالاتر، این همه شور و هیجان و پیشقدم شدن ایرانی برای خدمت به قرآن از لحاظ لغت و نحو و صرف و معانی و بیان و تفسیر و حدیث و کلام چه بود؟ مخصوصاً در دو قرن اول که دوره حکومت عرب است ..

[] هست که بعضی چیزها را جز عشق و ایمان چیزی نمیتواند به وجود آورد. کتابهایی که ایرانیان در خدمت به اسلام نوشتهاند جز با دست و نیروی ایمان نوشته نمیشود ..

٧. دو موضوع است که وسیله و بهانه شده به دست افراد مغرضی که آن را دلیل بر مخالفت و ضدیت ایرانی با اسلام معرفی کنند: یکی تجدید و احیای زبان فارسی، دیگر گرایش به تشیع ..

اما زبان فارسی. مگر جزء هدفهای اسلامی یکی این بوده که هیچ زبانی غیر زبان عرب در دنیا وجود نداشته باشد؟ مگر احیای یک زبان که خواه ناخواه تنوعی است برای ابراز ذوق و هنر و تجلیات روحی، یک گناه است از نظر اسلام؟ خود پیدایش زبان فارسی سبب شده که یک سلسله شاهکار اسلامی با رنگ و ذوق خاصی به وجود آید ..

ثانیاً احیای زبان فارسی به هیچ وجه جنبه ضد عربی ندارد تا چه رسد به جنبه ضد اسلامی. زبان فارسی [را] اتفاقاً کسانی احیا کردهاند که یا عرب بودهاند و یا از نژاد غیر ایرانی بودهاند. احیا کننده زبان فارسی در درجه اول خلفای عباسی هستند. بعدها غزنویان که نژاداً ترک و مذهباً سنی بسیار متعصبی بودند احیا کردند. غالباً حکومتهایی که رنگ ایرانی بیشتری دارند از زبان فارسی حمایت نکردهاند از قبیل طاهریان، دیلمیان که شیعه هم بودهاند، سامانیان که از نژاد خالص ایرانی و از اعقاب بهرام چوبین بودهاند ..

اما تشیع. اولًا ایرانی صدر اول اکثر سنی و متعصب و طرفدار خلفا بودهاند؛ متکلم و فقیهشان، هم شیعه داشتهاند و هم سنی.