یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٠٥ - یادداشت توحید، خداشناسی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٣٠٥

بدن از گرسنگی تلف نشود و همه این اعمال انجام میشود بدون آنکه خود انسان کوچکترین توجهی را به آن داشته باشد یا راجع به آن فکر کند ... باید دانست که عده سلولها در بدن انسان به چند میلیارد میرسد، یعنی عده آن بیش از مجموع عده نوع بشر در روی کره ارض است.

هر سلولی ماده لازم را جذب میکند:

مواد غذایی باید مرتب به سلولها برسد و هر سلولی از اعضای مختلف بدن مثل استخوان و گوشت و ناخن و مو و چشم و دندان و امثال آن همان غذایی را جذب میکند که به کار پرورش و زندگانی آن میخورد ..

تجرد نفس به دلیل نیروی ابتکار و اختیار:

١٢. خلاصه سخن در نمره پیش اینکه لازمه ماشینی بودن عالم این است که حوادث همه از هر جهت و صد درصد ناشی از گذشته باشد، در گذشته پیش بینی شده باشد، هر حرکتی لازمه ارگانیسم موجود و عکس العمل حرکات پیشین باشد برخلاف اصل هدایت که میخواهد بگوید کار این شیء در عین اینکه وابسته به تشکیلات ساختمانی خود اوست، آینده به اعتباری و توجه خودِ شیء به آینده به اعتبار دیگر، در ترجیح یک حالت بخصوص مؤثر است. از این رو اصل هدایت ملازم است با نوعی انتخاب و اختیار در عمل و یا نوعی ابتکار. اساساً هر انتخابی ابتکار است، هرچند هر ابتکاری اختیار نیست. ابتکار، هم از آن جهت که با اصل علیت غایی مربوط است که مرجح کار است به یک سوی خاص و هم از آن جهت که با علیت فاعلی مربوط است یعنی اینکه ماده خلاق و مبتکر و نوآور نیست، از ادله تجرد نفس است ..

از آنچه گفته شد معلوم شد که در کار سلولهای حیاتی چند چیز دیده میشود که به هیچ وجه با ماشین بودن آنها یعنی با اینکه ساختمان ذی حیاتها را از نوع ساختمان ماشین بدانیم ولی کاملتر، جور نمیآید ..

یکی از آنها قدرت انطباق با محیط و تغییر در خود است.