یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٢ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ١٧٢

ندارد. نسبت هر موجودی با واجب نسبت محدود با نامحدود است.

اگر فرض کنیم یک واحد را با عددی که از اینجا تا کره خورشید و کهکشان جلویش صفر بگذارند، باز نسبت نسبتِ محدود به محدود است. اما نسبت اشیاء به خداوند نسبت محدود به نامحدود است، بلکه خداوند فوق ما لایتناهی است بما لایتناهی ..

امیرالمؤمنین فرمود: عظم الخالق فی انفسهم فصغر مادونه فی اعینهم..

٢. توحید ذاتی خواه به مفهوم سادهای که صرفاً میگوید واجب الوجود یکی است به دلیل دور و تسلسل و یا به مفهومی که از قرآن کریم استنباط میشود که حق و حقیقت منحصراً اوست، حقیقتی است که از طریق علوم حسی و تجربی نمیتوان نفیاً یا اثباتاً درباره آن نظر داد، معقول صِرف است ..

چقدر در اشتباهند کسانی که خیال میکنند قرآن توحید را منحصراً از راه علوم حسی و تجربی و کونی اثبات میکند. از کجای علوم طبیعی میتوان مفهوم لم یکن له کفواً احد یا مفهوم ذلک بأن اللَّه هو الحق را اثبات کرد؟ خلاصه اینکه معنی توحید ذاتی این است.

توحید صفاتی:

٣. اما توحید صفاتی. این مسئلهای است مربوط به صفات و اسماء باری تعالی از قبیل: حیات، علم، قدرت، کلام، سمیع، بصیر، مُدرک، ازلیت، ابدیت ..

البته حکما صفات باری تعالی را تقسیم کردهاند به صفات حقیقیه، اضافیه، حقیقیه ذات اضافه، و راجع به اینکه در هریک از این سه قسم کدام صفت اصلِ سایر صفات است بحثهایی کردهاند. در خود قرآن اسماء و صفات باری تعالی ذکر شده از قبیل: الحی القیوم، العلیم القدیر، السمیع البصیر و از قبیل آیات آخر سوره حشر:.

هو اللَّه الذی لا اله الّا هو عالم الغیب و الشهادة هو الرحمن الرحیم. هو اللَّه الذی لا اله الّا هو الملک القدوس السلام المؤمن المهیمن العزیز الجبار المتکبر سبحان اللَّه عما یشرکون. هو اللَّه الخالق البارئ المصور له الاسماء الحسنی یسبح له ما فی