یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧١ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ١٧١

لطیف ترین مراتبش همان است که وجود حقیقی منحصر به اوست، ثانی ندارد، به عدد در نمیآید، نمیتوان گفت او یک موجود و فلان شیء هم موجود دیگر، زیرا در مرتبه آن موجود دیگر هم هست:

که یکی هست و هیچ نیست جز او وحده لا اله الّا هو.

سعدی در توحید ذاتی میگوید:

ره عقل جز پیچ در پیچ نیست برِ عارفان جز خدا هیچ نیست

توان گفتن این با حقایق شناس ولی خرده گیرند اهل قیاس

که پس آسمان و زمین چیستند بنی آدم و دیو و دد کیستند

پسندیده پرسیدیای هوشمند بگویم جوابتگر آید پسند

که هامون و دریا و کوه و فلک پری و آدمیزاد و دیو و ملک

همه هرچه هستند از آن کمترند که با هستیاش نام هستی برند

عظیم است پیش تو دریا به موج بلند است خورشید تابان به اوج

ولی اهل صورت کجا پی برند که ارباب معنی به ملکی درند

کهگر آفتاب است یک ذره نیست وگر هفت دریاست یک قطره نیست

چو سلطان عزت علم برکشد جهان سر به جیب عدم درکشد.

در آثار دینی وارد شده که معنی اللَّه اکبر، اللَّه اکبر من ان یوصف است. هیچ موجودی با واجب قابل مقایسه و محاسبه نیست، نسبت