یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٢ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢٨٢

در قرآن کریم آیات زیادی هست که در آن آیات از وجود هدایت در جماد و نبات و حیوان بحث شده [١] ..

در انسان انواع هدایت وجود دارد [٢] ..

١٤. اما راه خلقت ... [٣]

١٥. اما راه عقل و فلسفه ..

مقدمتاً باید بگوییم راه فطری راه کاملی بود ولی راه شخصی است. هرکسی وجدان خودش برای خودش حجت است و بس. در زمینه فطرت فقط تذکر باید داد و بس. و اما راههای حسی و علمی راههای خوبی است ولی به همین اندازه که ثابت میکند که عالم ماده به خودی خود قابل توجیه نیست، باید نیروی دیگری در کار باشد، و این قدر برای اثبات خدا کافی نیست. تصوری که همه از خدا داریم و همچنین آنچه ادیان به آن دعوت کردهاند این است که مبدأ کل آفرینش خود آفریده نیست: قل اللَّه خالق کل شیء، لیس کمثله شیء، و له المثل الاعلی، له الاسماء الحسنی، هو اللَّه الذی لا اله الّا هو الملک القدوس السلام المؤمن المهیمن العزیز ... قل هو اللَّه احد، اللَّه الصمد ... و لم یکن له کفواً احد..

اولین صفتی که باید برای او ثابت کنیم قیام به ذات و وجوب وجود است که ادله حسی از اثبات آنها قاصر است مگر به کمک ادله فلسفی از قبیل استحاله تسلسل. سپس باید عینیت وجود و ماهیت و عینیت صفات با ذات اثبات شود و سایر قسمتها که راههای حسی نسبت به همه آنها قصور دارند. ادله حسی، اثبات علم و قدرت اجمالی برای صانع عالم میکند اما از اثبات اینکه بکل شیء علیم و علی کل شیء قدیر عاجز و ناتوان است ..

بعلاوه حداکثر این است که مجهولی به وجود میآورد، ثابت