یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٥ - توحید - اول الدین معرفته

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٣١٥

١٠. بشر برای جلوگیری از توحش و خاتمه دادن به اعمال وحشیانه که در طول تاریخ دیده شده، اخیراً خواسته با رسمیت دادن به حقوق بشر به مقصود خود برسد [١] و نمیداند که ضامن اجرا و تکیه گاه همه اینها خداشناسی است. اینها خواستهاند عقل و فهم و وجدان خود بشر را در این زمینهها بیدار کنند و نمیدانند که به قول آن دانشمند: وجدان بدون خدا محکمه بدون قاضی است ..

١١. بشر آنگاه تربیت واقعی پیدا میکند که از حالت توحش خارج شود، یعنی «رام» گردد. این رام شدن وقتی پیدا میشود که راستی حالت تسلیم و خشوع برای قلب آدمی پیدا شود و این جهت بدون اینکه پرتوی از ذکر خدا در قلب پیدا شود و از این مایه چیزی بر آن ریخته شود پیدا نمیشود ..

همان طوری که هر جسمی با هر ماده شیمیایی نرم و ملایم نمیشود، زبری و خشونت از او رفع نمیشود، انواع پارچهها و پوستها و فلزات و چوبها و غیره برای اینکه نرم شود یک مایه مخصوص لازم است، همینطور است قلب آدمی. آن چیزی که قلب را خاضع و خاشع و نرم میکند یاد خداست ..

از نظر دیگر باید گفت یگانه چیزی که میتواند نفس آدمی را مسخّر کند و در اختیار بگیرد و آن را به تمام معنی ضبط کند و رام کند و از وحشیت برهاند، یاد خداست [٢]. مولوی میگوید: