یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٩ - خوشبینی و بدبینی به نظام آفرینش ( توحید و مسئله خیر و شر و حکمت بالغه ) (١)

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٢٨٩

نمیشود ذات کامل هم بیوجود نمیشود. به عبارت دیگر وجود ذات کامل، واجب است ..

در جلد دوم ضمن شرح اسپینوزا (صفحه ٤١) میگوید:.

از بدیهیات است که هر چیزی وجود داشتنش قدرت است و وجود نداشتنش عجز است. پس در صورتی که وجودهای محدود یعنی ناقص را میبینیم، اگر منکر وجود کامل شویم معنی آن این خواهد بود که ناقص قادر و کامل عاجز است و این سخن البته باطل است ..

ایضاً در جلد ٢، صفحه ١٠٦ در شرح فلسفه لایب نیتس میگوید:.

برهان دیگر که لمّی است همان برهان وجودی آنسلم است که دکارت نیز آن را تجدید نموده و حاصل آن این است که همینکه ما تصور ذات کامل را داریم دلیل است بر اینکه او وجود دارد و لایب نیتس این برهان را تکمیل میکند به اینکه تصور ذات کامل و نامحدود مانع عقلی ندارد، یعنی متضمن تناقض نیست پس البته موجود است. توضیح آنکه از سخن لایب نیتس چنین برمیآید که معتقد است به اینکه هر ذاتی به تصور آید و وجودش ممتنع عقلی نباشد به تناسب حقیقت و کمالی که در او هست اقتضای وجود دارد، تا آنجا که ذات کامل اقتضای وجودش چنان تمام است که وجودش واجب است به این معنی که ذاتی که کامل نیست و محدود است بسا هست که از جهت ذاتهای دیگر برای وجودش مانعی پیش میآید، اما برای وجود کامل مانعی نمیتواند بود. لایب نیتس به اعتقاد خود برهان وجودی را تکمیل میکند به اینکه نخست ثابت