یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢٣ - احتجاجات قرآن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٤٢٢

رقیب قضاوت کند و اگر مراقبت کامل از خود ننماید قضاوت و نظرش تابع هوای نفس او خواهد بود نه تابع دلیلهای موجود. قرآن کریم در سوره والنجم میفرماید:.

ان یتبعون الّا الظن و ما تهوی الانفس..

یعنی اینها پیرو ظن و گمان و دیگر تابع هواهای نفسانی خود هستند ..

یکی دیگر از موجبات لغزش، تقلید و تبعیت از اسلاف و گذشتگان است. انسان اگر از ذهن خود مراقبت نکند، در وهله اول وقتی که گذشته تاریخی خود را ببیند که به یک شکل خاص بوده است، پدران و نیاکان خود را ببیند که اعتقادات و روشهای خاص داشتهاند، نمیتواند باور کند که ممکن است همه آنها خطا کرده باشند، شخصیت اسلاف و گذشتگان برای او محکمترین دلیل جلوه میکند، سخن آنها و روش آنها را حجت میشمارد و بدون هیچ دلیلی تسلیم راه و روش آنها میگردد ..

قرآن کریم آیات زیادی در مذمت و خطا بودن تقلید اسلاف دارد. برای نمونه یک آیه ذکر میکنیم ..

در سوره بقره، آیه ١٧٠ میفرماید:.

و اذا قیل لهم اتبعوا ما انزل اللَّه قالوا بل نتبع ما الفینا علیه اباءنا او لو کان اباؤهم لایعقلون شیئاً و لایهتدون..

یعنی چون به آنها گفته شود دستورهایی که از طرف خدا رسیده به کار ببندید، میگویند بلکه مطابق آنچه که دیدهایم پدران ما میکردهاند انجام خواهیم داد. آیا اگر پدران آنها چیزی درک نمیکردهاند و راه به جایی نمیبردهاند باز هم ...؟.

یکی دیگر از موجبات لغزش، پیروی از اکابر و بزرگان و به