یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤ - اسلام و عمل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٨، ص: ٥٤

خلاصه اینکه هرکسی به سوی هر هدفی حرکت کند ما او را به آن هدف میرسانیم، خواه هدف دنیوی و خواه هدف اخروی، با این تفاوت که هدف اخروی صد درصد تضمین شده است به خلاف هدفهای دنیوی. این هم ناشی از این است که جهان طبیعت جهان تزاحم علل و اسباب و جهان قسر است. هرچند «القسر لایکون دائماً و لا اکثریاً» ولی «القسر یمکن ان یکون اقلیاً».

ریشه اشتباه مدعیان کفایت حسن عمل:

همه اشتباهات کسانی که مدعی هستند خدمتگزاران بشریت که تاریخ از آنها به نیکی یاد میکند، دفاتر و کتب عِلوی هم باید از آنها به نیکی یاد کند و مصداق «ان کتاب الابرار لفی علّیین، کتاب مرقوم. یشهده المقرّبون» باشند از اینجاست که ملاک خوبی و بدی در مقیاس تاریخ، آثار کارهاست ولی در مقیاس الهی و دینی قصد و نیت و هدفِ کننده است. در مقیاس تاریخ، نظر به حسن فعلی است فقط، و در مقیاس الهی به حسن فاعلی.

کار مفیدتر یا جاندارتر:

مقیاس تاریخ حجم عمل و شعاع اثر عمل است، مقیاس الهی و دینی روح و جان کار است. او عمل بزرگ و مؤثرتر میخواهد و این عمل زندهتر و جاندارتر، لهذا میگوید:

لیبلوکم ایکم احسن عملًا- ای اصوب عملًا- نفرمود: لیبلوکم ایکم اکثر عملًا. و باز میبینیم عوام الناس وقتی که فی المثل میخواهند اهمیت حاتم بخشی علی علیه السلام را برسانند که چگونه شد که وحی الهی دربارهاش نازل [شد] میگویند آن انگشتر از لحاظ قیمت برابر بود با خراج شام و سوریه، غافل از اینکه چنین انگشتری در دست امیر چه میکرد و آیا چنین انگشتری در دنیا وجود دارد یا ندارد؟ و بعلاوه چنین انگشتری را باید خرج آبادی یک مملکت کرد نه اینکه به گدایی بخشید. در قضیه «هل اتی» چه میگویند؟ آیا در آنجا هم مدعی میشوند که هر قرص نان جو معادل خراج یک مملکت بود؟! عوام الناس به حجم و پیکر و احیاناً به اثر عمل توجه دارند و حال آنکه از لحاظ اخروی باید به روح عمل توجه کرد ..

رجوع شود به اخباری که در باب هجرت آمده است به این مضمون: من هاجر الی اللَّه و رسوله فهجرته الی اللَّه و رسوله ...