تذکره الاولياء - عطار، محمد بن ابراهیم - الصفحة ٧١ -           ذکر فضيل عياض

بدانست که آن نه آن کودک مي گويد ، بل آن تعريفي است به حقيقت از غيرت حق . دست بر سرزدن گرفت . و توبه کرد ، ودل از طفل ببريد و دل به حق داد .

نقل است که يک روز به عرفات ايستاده بود . آن همه خلق مي گريستند . با چندان تضرع و زاري گريستن و خواهش کردن . گفت :اي سبحان الله ! اگر چندين مردم به يکبار به نزديک مردي شوند ، و از وي يک دانگ سيم خواهند چه گويد . آنهمه مردم را نوميد کند.

آن مرد گفت :نه . گفت :برخداوند تعالي آمرزش همه آسانتر است از آنکه آن مرد دانگي سيم که بدهد که او اکرم الاکرمين است . اميد آن است که همه را آمرزيده گرداند .

در عرفات شبانگاه از او پرسيدند که حال اين مردمان چون مي بيني ؟

گفت :همه آمرزيده اند اگر من در ميان ايشان نه امي .

گفتند :چونست که ما هيچ ترسنده نمي بينيم .

گفت :اگر شما ترسنده بودي ترسگاران از شما پوشيده نبودندي که ترسنده را نبيند مگر ترسنده ، و ماتم زدگانرا تواند ديد .

گفتند :مرد در کدام وقت در دوستي حق به غايت رسد ؟

گفت :چون منع و عطا هر دو بر او يکسان شوند به غايت محبت رسيده است .

گفتند :چه گويي در کسي که خواهد که لبيک گويد و زهره ندارد گفتن از بيم آنکه نبايد که گويند لا لبيک .

گفت :اميد چنان دارم که در آن موقف هر که خود را چنين بيند هيچ لبيک گوي وراي او نبود .

گفتند :اصل دين چيست ؟

گفت :عقل .

گفتند :اصل عقل چيست ؟

گفت :حلم

گفتند :اصل حلم چيست ؟

گفت :صبر احمد حنبل .

گفت :رضي الله عنه که از فضيل شنودم که هرکه ريسات طلب کرد خوار شد .

گفتم :که مرا وصيتي کن .

گفت :دم باش ، سرمباش. تو را اين بسنده است .

بشر حافي گفت :رضي الله عنه ، از او پرسيدم که زهد فاضلتر يا رضا ؟

گفت :رضا فاضلتر از آنکه راضي هيچ منزل طلب نکند بالاي منزل خويش.