فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ٢٠٥١ - نَمازِ مُضْطَرّ
تكيه كرده،بر وى واجب بود.و اگر نتواند نشسته نماز كند،و اگر نتواند با پشت خفته نماز كند باشارت چشم،از براى ركوع و سجود چشم بر هم نهد،و از براى سر برآوردن چشم بگشايد.
و اگر سوار باشد اشارت كند بركوع.
و سجود بر قربوس زين كند،و روى به قبله آورده اگر تواند،و اگر نه به تكبيرة الاحرام روى بقبله آرد.
و اگر در كشتى باشد بر پاى نماز كند،اگر تواند روى بقبله آورده،و اگر قبله نشناسد روى فراسينۀ كشتى كند و نماز كند.
و كسى كه برهنه باشد بر پاى نماز كند،اگر كسى وى را نبيند،و اگر نه نشسته نماز كند.و همچنين برهنگان چون خواهند كه نماز بجماعت كنند نشسته كنند،امام به سر زانو در پيش ايشان باشد.
و خوف موجب قصر نماز باشد اگر در سفر باشد و اگر در حضر.و خايف بر حسب استطاعت خود نماز كند،پس اگر خوف قتال بود،و ممكن بود كه لشكر را بدو گروه توان كرد،امام ايشان را بدو گروه كند:گروهى در مقابل دشمن باشند،و گروهى با وى نماز كنند.امام با ايشان يك ركعت نماز كند.چون برخيزد قرائت دراز خواند،و ايشان نماز كنند، و سلام باز دهند،و پيش دشمن روند و آن گروه بيايند،و نماز در پيوندند،و با امام بركوع شوند.چون سجده كرده باشند برخيزند،و امام تشهد دراز ميخواند،تا ايشان آن ركعت ديگر بكنند،و بنشينندو تشهد بخوانند،با امام سلام باز دهند.
دليل برين ترتيب قول خداست: «وَ إِذٰا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاٰةَ» ،يعنى:چون تو در ميان ايشان باشى و خواهى كه نماز كنى، «فَلْتَقُمْ طٰائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ» ،بايد كه گروهى ازيشان با تو بايستند، «وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَ أَسْلِحَتَهُمْ» ،و بايد كه سلاحهاى خود برگرفته باشند و با سلاح نماز كنند، «فَإِذٰا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرٰائِكُمْ» ،و چون سجده كنند بايد كه از پس شما باشند،» «وَ لْتَأْتِ طٰائِفَةٌ أُخْرىٰ لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ» ،و بايد كه آن گروه ديگر كه نماز نكرده باشند،بيايند و با تو نماز كنند، «وَ لْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَ أَسْلِحَتَهُمْ» ،و ايشان نيز بايد كه سلاح برگيرند.
ظاهر آيت اقتضا ميكند كه گروه دوم با امام نماز خود تمام كنند و درين ترتيب سويت باشد ميان هر دو گروه.از آنجا كه گروه اول را با امام تكبير احرام است، و گروه دوم را سلام،و گروه اول دوم را نگاهمىدارند و در نماز نيستند،و همچنين گروه دوم اول را.
و نيز از رسول ص روايت كردهاند كه وى برين ترتيب نماز خوف گزارده است.
و اگر لشكر اندك باشد و از دشمن ترسند كه بدو گروه شوند،بر پشت اسبان نماز كنند،و روى بقبله آورده اگر توانند،و اگر نتوانند به تكبير احرام روى بقبله آرند،و بركوع اشارت كنند،و سجده بر زين كوبه كنند.
و اگر حال طعن و ضرب باشد تكبير افتتاح بگويند و براى هر ركعتى«سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اكبر»