فرهنگ معارف اسلامی - سجادی، جعفر - الصفحة ١٩٤٢ - فرقه اسماعيليه
٤-دبيران كاتبى:نجم الدين على بن عمر بن على كاتبى قزوينى(٦١٥).يكى از فلاسفه و منطقيانست.بحر الفوائد فى شرح عين القواعد از تأليفات اوست.ديگر كتاب شمسيه است در منطق.
٥-ارموى:يكى از منطقيان:ابو الثنايا محمد ابن ابى بكر آذربايجانى ارموى است (٥٩٤-٦٨٢)كه مطالع را نوشته است و قطب رازى آن را شرح كرده است.
٦-علامه حلى:وى علاوه بر آنكه مردى فقيه و عالم دينى بود در علوم كلام و منطق دستى داشتهاست.از كتب منطقى اوست:
مراصد التدقيق و مقاصد التحقيق،شرح بر شمسيه كاتبى،القواعد الجليه،شرح منطق طوسى است.
٧-عضد الدين ايجى:(٧٥٦ م)كتابى در آداب البحث دارد كه شرحهائى بر آن نوشتهاند،مانند شرح ميرسيد شريف جرجانى و محمد حنفى تبريزى و....
٨-قطب الدين شيرازى:(٧١٠)يكى از بزرگان علماء و فلاسفه ايران است كه علاوه بر حكمت و منطق و رياضيات در تمام علوم شرعيه دست داشت.
كتاب معروف وى«دارة التاج»است كه خلاصهاى از تمام معارف اسلامى است.
در بخش منطقيات اين كتاب ابتداء از فضيلت علم سخن گفته است و براى اثبات آن دلائلى نقلى و عقلى آورده است و باستناد آيات و اخبار اسلامى و سخنان انبياء مرسلين وجوب تعليم و تعلم را اثبات كرده است.
پس از آن مقولهاى در علم و كيفيت حصول آن بحث كرده است سپس بتقسيم-بندى علوم پرداخته است.وى علوم را از نظر كلى و بتقسيم اوليه منقسم كرده است به:
١-علوم حكمى ٢-علوم غير حكمى.
علوم غير حكمى را نيز بدو قسمت كرده است:الف:علوم دينى-ب:علوم غير دينى.
سپس اقسام علوم حكمى و دينى را برشمرده است.
وى مانند شيخ اجزاء حكمت را بدو قسمت عملى و نظرى تقسيم كرده است.
حكمت عملى را سه قسم داند.
تهذيب اخلاق،تدبير منزل،سياست مدينه.
حكمت نظرى را شامل:علم الهى و فلسفه اولى،رياضيات و طبيعيات داند.
علم رياضى را شامل:هندسه،حساب، هيأت،نجوم و موسيقى دانسته است.
فروغ ديگرى نيز براى رياضيات برشمرده است مانند:مناظر و مرايا،جبر و مقابله،جر اثقال،علم مساحت،علم حيل،علم جمع و تفريق،علم اوزان،علم زيجات و تقاويم و علم نقل مياه،علوم طبيعى را شامل سماع طبيعى،السماء و العالم،علم كون و فساد،علم آثار علوى علم معادن،علم نبات،علم حيوان و علم نفس داند و فروعى ديگر براى آن ذكر كرده است مانند:طب،علم احكام نجوم، علم فلاحت،علم فراست،علم تعبير خواب، علم كيميا،علم طلسمات و علم نيرنجات، وى علوم منطقى را از فروع علوم الهى ميداند و تقسيم ديگرى براى علوم كرده است: