ادب عربى بدين نحو كه اكنون ما مى‌شناسيم پايه و اساس آن باحتمال قوى ابتداء بوسيلۀ جاحظ بصرى متوفى ٨٦٨ م ريخته شد و در قرن چهارم و پنجم بدست بديع الزمان همدانى مراحلى از تكامل را طى كرد و كسان ديگرى مانند ثعالبى نيشابورى ٩٦١-١٠٣٨ م و حريرى ١٠٥٤-١١٢٢ م در اين قسمت امام و پيشوا بودند.

ديگر ابن قتيبه دينورى و حماد الراويه است كه از بنيانگذاران ادب عربى در عصر خلافت عباس مى‌باشند و در اين قسمت همان طور كه اشارت رفت دانشمندان ايرانى نژاد اثر بسزائى داشتند.

و«لقد كانت لهذا المداخلة التى جرت بين العرب و تلك العناصر خصوصا الفرس اثرها الفعال فى صيرورة الامة العربية و لغتها الى ما كانت عليه فى هذا العصر و قد ظهرت آثار هذه المخالطة و تلك المداخلة فى الاجسام و العقول و العادات و سائر شئون الاجتماع.» يكى از علل بسط ادب عربى بدست ايرانيان تسلط آل بويه بر بغداد است در سالهاى(٣٣٦-٤٤٧)و بعد از آن سلاجقه.در كتاب الادب العربى و تاريخه عنوانى دارد در باب«تأثير اللغة الفارسية فى اللغة العربية»كه گويد:

و انما نخص اللغة الفارسية بالتأثير فى اللغة العربية و آدابها لان الفرس همتلك الامة العظيمة القدر الراسخة القدم فى العلم.القديمة المدنيه الواسعة الرافعة و قد نزل العرب بلادهم منذ الفتح فكان حتما من الحتم ان يتشرب العرب علومهم و يستشعروا آدابهم و آن تظهر آثار ذلك فى لغتهم التى شاء الله ان تقهر لغة- الفرس لانها لسان المحاكم ذى السلطان و كان الفرس اهل فصاحة فى لغتهم يكتفون فيها باللفظ المونق و الواقع الحسن فعندهم ازدواج و سجع و جناس و انواع كثيرة من البديع و هم يحكمون نوعى الكلام من طويل اضافى الذليل و قصير متناهى القصر و لهم غرام بالتوقيع كان يقوم به الكتاب امام رؤسائهم و الوزراء فى حضرة ملوكهم.

و«كذلك تعلم كثير من العرب لغة الفرس التماسا للذة و استمناعا بقراءة كتب هؤلاء القوم و الاطلاع على تاريخهم و مقدار عقولهم.» بطورى كه ملاحظه مى‌شود محمود مصطفى مى‌گويد در ادب فارسى بسيارى از مسائل مربوط به بديع و علوم بلاغى وجود داشته است و ايرانيان پس از اختلاط با اعراب محسنات بديعى اعم از لفظى و يا معنوى را داخل در ادب كردند و اعراب خود از اين امور لذت مى‌بردند و چون زبان عرب مستعد اين كار بود باندك زمانى ايرانيان صناعات ادبى و علوم بلاغى را بانحاء مختلف وارد ادب عربى كردند.

سپس گويد:يكى از ادباء بزرگ ايران عبد الله ابن مقفع است كه ذو لسانين بود و در قسمت‌هاى مهم ادب فارسى و عربى متبحر بود و كتاب الادب الصغير و الادب الكبير از آن اوست وى بسال ١٠٦