[٢]. باده و صهبا و مى و امثال اينها در اصطلاح اهل عرفان، بمعنى اثرى است كه روح را به عالم حقيقت و توحيد متوجه كند يا فيضى كه از نشئه ملكوت رسد (مقدمه ديوان الهى).

مرحوم الهى در مقدمه ديوان خود چنين مى‌گويد:

عشق و عاشقى: محبت كامل به حق و شهود و حُسن ازل.

معشوق: معبود به حق و حُسن مطلق، يا روَنِگار و دوست نيز، حق و اولياء حق و شؤون الهى مقصود است و نيز صَنَم و دلبر و امثاله.

شوق: طلب و سفر به سوى معشوق.

مى: اثرى كه روح را به عالم حقيقت و توحيد متوجه كند، يا فيضى كه از نشئه ملكوت رسد، صهبا و باده و امثاله نيز به همين معنا است.

ساقى: آن دم قدسى كه روح را از علائق جسمانى پاك گرداند.

مرغ سحر: نواى مرغان و ذكر بلبل و عندليب و طوطى و امثاله: گوياى سخن عشق و اشتياق به حق.

مطرب و نى و چنگ ... سخن يا نوائى كه روح را وَجد معنوى و نشاط روحانى بخشد و به ياد خدا آرد.

چشم: توجه ذات احديت، و چشم سياه: ذات و مقام غيب الغيوبى.

ابرو و زلف: صفاى جمال و جلال است كه حاجب ذاتند.

ناز و غمزه: التفات خاص معشوق به لطف يا به قهر و فتنه: انقلابات آسمانى است به سر ذات الهى لب شيرين و لب لعل و امثاله: اشاره به وحى و سخن آسمانى است كه شيرين‌ترين كلام وجود است.

بوسه: اشاره به لطف خاص ازلى و عنايات مخصوص ربانى است.

زلف و طره گيسو: حقائق ماهيات است، و زلف پريشان نظام عالم كون و كثرات ماهيات است.

رِندى: بى نيازى و بى اعتنائى به عالم طبيعت.

رخ: وجود منبسط و اضافه اشراقى حقيقت وجود.

باغ و بستان و گل و گلستان و امثاله: مكان توجه قلب بنده به معشوق عالم.

نغمه و نوا و ساز: آوازى كه انسان را به ياد خدا و عالم روحانى آورد.

خال: بساطت و وحدت ذات است.

رقيب: نفس با فكرى كه عاشق را از ذكر حق باز دارد.

جفا، كرشمه، بلا، جور و امثاله: سبب محروم شدن عاشق يا سبب شدّت شوق او است و همه امتحان عشق است.

هجر، فراق: غيب از حضور معشوق حقيقى يا شام هجر عالم طبيعت و صبح وصال عالم تجرّد مستى: اقبال به حق و حالتى كه انسان را از شرك و ريا پاك سازد.

مى‌طهور: آن تجلّى و اشراق كه قلب عارف را از ما سوى الله پاك سازد.

سپس مى‌افزايد: آنچه را كه ياد آورد نشديم هوشمندان با همين بيانات مى‌توانند دريابند ..