اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٢ - آفات علم بى عمل

عمل مى‌كند يا نه، اگر كرد در جامعه اسلامى به عنوان عالم شناخته مى‌شود. مثل اينكه بگويند كسى كه دكتر شده تا عمل نكد و علم را در بوته عمل نگذارد، مدرك به او داده نمى‌شود و به عنوان پزشك به او اطلاق نمى‌شود.

از نظر روانى اثبات شده كه اگر علم به مرحله اجرا درنيايد، به تدريج در اثر موريانه بى عملى از بين مى‌رود، در وادى بى‌عملى كبوتر علم نمى‌نشيند، و اگر بنشيند زود به پرواز درآمده كوچ مى‌كند، قلب عالم بى‌عمل شوره‌زارى است كه پرنده علم رغبت به فرود آمدن در آنجا را ندارد و اگر مجبور به فرود شود قصد اقامت ندارد. اين مضمون روايت مولى على (عليه السلام) در نهج‌البلاغه است كه مى‌فرمايد:

«لاتَجْعَلُوا عِلْمَكُم جهلا و يقينَكم شكا اذا علمتم فَاعملُوا و اذا اتيقَّنتُم فاقدموا»:

«علم خود را جهل و نادانى و يقين خود را شك قرار ندهيد زمانى كه دانستيد عمل‌

كنيد، و وقتى يقين كرديد اقدام كنيد!» [١] چگونه مى‌شود علم جهل مى‌شود؟ وقتى كه عمل به آن نشود.

آنقدر عمل در اين مكتب مورد توجه است كه مولى على (عليه السلام) مى‌فرمايند:

«انَّكم الَى العَمَل بما عَلِمتُم أحوج منكم الى تَعَلُّم مالم تَكُونُؤا تَعْلَمون»: [٢]

(شما به عمل به آنچه مى‌دانيد محتاجتريد تا يادگيرى آنچه ياد نگرفته‌ايد) يعنى عمل به آنچه مى‌دانى بهتر از يادگيرى آن چيزى است كه نمى‌دانى.

در روايتى ديگر مولى مى‌فرمايند: بر عالم است كه عمل به آنچه مى‌داند كند، سپس دنبال يادگيرى آنچه نمى‌داند رود. [٣]

٢- علم بى عمل در نفوس مردم مؤثر نخواهد بود، در مقدمه كتاب معالم الاصول از مرحوم كلينى نقل مى‌كند كه امام صادق (عليه السلام) فرمودند:

«انّ العالم اذا لم يعمل بِعلمه زلّت موعظَتُه عن القلوب كما يَزلّ المطَرُ عن الصّفا»:

«عالم هنگامى كه‌

[١]. بحار الانوار، جلد ٢، صفحه ٣٦.

[٢]. غرر الحكم- ميزان الحكمه، جلد ٦، صفحه ٥٠٣.

[٣]. غرر الحكم- ميزان الحكمه، جلد ٦، صفحه ٥٠٣ ..