اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٠ - «ذكر» و فضيلت دوام آن

زبانش به حنكش‌ [١] و بالاى دهانش چسبيده و مى‌گفت‌ لا اله الّا اللّه‌ و مرا جمع كرده و امر به ذكر مى‌نمود تا خورشيد طلوع كند.

از رسول گرامى (صلى الله عليه و آله) نقل شده كه فرمودند:

«مَنْ احَبَّ انْ يَرْتَعَ فِى رِياضِ الجَنَّة فَليُكثِر مِن ذِكْرِ اللّه»:

«كسى كه دوست دارد در باغهاى بهشت گردش كند، بايد ذكر خدا را زياد گويد». [٢]

مرحوم فيض كاشانى در محجة البيضاء گويد: «ثابت البنانى» گفت من مى‌دانم چه موقع پروردگارم مرا ياد مى‌كند، اطرافيان اعتراض كرده ناراحت شدند و گفتند چگونه مى‌دانى چه موقع خداوند يادت مى‌كند؟! گفت‌

«اذا ذكرته ذَكَرَنى»:

«وقتى يادش كنم يادم مى‌كند». [٣] بحثهاى زيادى درباره ذكر است كه در ذيل فراز

«ان كان فى الغافلين كتب فى الذاكرين ...»:

توضيح بيشترى خواهيم داد.

مرحوم الهى، در ذيل اين فراز (يمسى و همّه الشكر و يصبح و همّه الذكر) گويد:

[١]. حنك در لغت بالاى دهان و نيز استخوانى كه ريش از آن بيرون مى‌آيد را گويند كه از مستحبات نيز خصوصاً در نماز تحت الحنك است كه يك طرف عمامه را به زير چانه مى‌آورند و در اينجا مراد معنى اول است كه زبان به بالاى قسمت درونى دهان چسبيده بود.

[٢]. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، جلد ١٠، ذيل همين فراز، صفحه ١٥٣.

[٣]. محجة البيضاء، جلد ٢، صفحه ٢٦٦ (ابى ابى الحديد هم در ذيل اين فراز آورده ولى گفته يكى از عارفين به اصحابش چنين گفت) ..