اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٣ - ٤٧- علمى آميخته با حلم

علم را به عمل وصل كن، و از خدا طلب فهم نما تا به تو بفهماند.

گفتم: حقيقت بندگى چيست؟ فرمود سه چيز: ....

(تا اينكه به حضرت گفتم، مرا سفارش كنيد) فرمود: ترا وصيت و سفارش مى‌كنم به ٩ چيز و اينها توصيه من است براى كسانى كه قصد طريق خداوند را كنند، و از خداوند مى‌خواهم ترا براى عمل به آنها موفق گرداند:

سه تا از آنها در رياضت و تهذيب اخلاق نفسى است، و سه تا درباره حلم و سه تا درباره علم، پس حفظ كن و بپرهيز از سستى در عمل به اينها، عنوان بصرى گويد قلبم را براى آنها خالى كردم و خوب توجه نمودم:

فرمود: اما آنها كه در رياضت نفس است: بپرهيز از خوردن آنچه اشتها ندارى، زيرا موجب حماقت و نادانى مى‌شود و نخور مگر در موقع گرسنگى، و اگر چيزى خوردى حلال بخور، و بسم الله بگو و يادآور حديث رسول الله (صلى الله عليه و آله) را كه فرمودند:

«ما مَلأَ آدَمِىٌ وِعاءٌ شَرّاً مِنْ بَطْنه فَان كان و لا بدّفَثُلثٌ لطعامه و ثُلثُ لشرابه و ثُلثُ لنَفَسه؛

«آدمى هيچ ظرفى را پر نكرد كه بدتر از شكمش باشد، پس اگر قصد پر كردن آن را دارد؛ يك سوم آن را براى غذا و يك سوم براى نوشيدن و يك سوم براى تنفس است».

و اما آنها كه درباره حلم است: پس كسى كه به تو گفت: اگر يك حرف زدى، ده تا مى‌شنوى به او بگو: اگر ده تا بگوئى، يكى نمى‌شنوى، و كسى كه ترا دشنام داد، به او بگو اگر راست مى‌گوئى و صادقى در آنچه به من نسبت مى‌دهى، پس از خدا مى‌خواهم مرا ببخشد و اگر كاذبى در آنچه مى‌گوئى، پس از خدا مى‌خواهم ترا ببخشد و كسى كه به تو

وعده فحش در كلام داد پس تو او را به نصيحت و رعايت او وعده ده.

و اما آنچه در علم است: پس آنچه به آن جاهلى از علماء سؤال كن، و بپرهيز از اين كه سؤال كنى از آنها از روى اعتراض و آزمايش و بپرهيز از اين كه به رأى خود عمل كنى و احتياط را اخذ كن، در جميع راهها، و از فتوا دادن فرار كن، مثل فرار كردن‌