اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥١ - ٩٦- عدم ضرر به همسايه

نظر مذهب و دين با انسان نزديك هستند مراد است.

و «الجار الجنُنُبْ» يعنى همسايگان دور خواه مكانى و خواه آنها كه از نظر كيش و آئين و مذهب از انسان دور هستند. [١]

و بطور كلى همه همسايگان را در برمى‌گيرد، خواه نزديك و خواه دور، خواه مسلمان و خواه غير مسلمان، در تفسير نمونه ذيل آيه مى‌گويد: طبق پاره‌اى از روايات تا چهل خانه از چهار طرف همسايه محسوب مى‌شوند [٢] كه در شهرهاى كوچك تقريباً تمام شهر را در برمى‌گيرد (چون اگر خانه هر انسانى را مركز دايره‌اى فرض كنيم كه شعاع آن از هر طرف چهل خانه باشد، با يك محاسبه ساده درباره مساحت چنين دايره‌اى روشن مى‌شود كه، مجموع خانه‌هاى اطراف آن را تقريباً پنج هزار خانه تشكيل مى‌دهد، كه مسلماً شهرهاى كوچك بيش از اين خانه ندارند). [٣]

حق جوار و همسايگى آنقدر در اسلام مورد تأكيد قرار گرفته كه نبى اكرم (صلى الله عليه و آله) مى‌فرمايند:

«ما زال جبرئيل يوصينى بالجار حتّى ظَنَنْتُ انّه سَيُوَرّثه»:

«جبرئيل دائماً مرا سفارش به همسايه مى‌كرد به طورى كه گمان كردم او ارث مى‌برد. [٤]

اميرالمؤمنين (عليه السلام) نيز در وقت شهادت فرمودند:

«اللّه اللّه فى جيرانكم فانه وصية نبيكم مازال يوصى بهم حتّى ظَنَنّا انه سَيُوَرّثهم»:

«خدا را در مورد همسايگان در نظر بگيريد و نيكو همسايگى كنيد، زيرا سفارش پيامبر (صلى الله عليه و آله) شما اين بود و مرتب سفارش براى آنها مى‌كرد به طورى كه گمان كرديم ارث مى‌برد». [٥]

و اين كلمات نشان دهنده نزديكى حق همسايه به حق نزديكان است، زيرا

[١]. رجوع شود به تفسير نمونه، ذيل همين آيه، جلد ٤، صفحه ٣٨١- ٣٨٠.

[٢]. بحار الانوار، جلد ٧٤، صفحه ١٥١ (حَريمُ المسجد اربعون ذِراعاً و الجوارُ ارْبَعونَ داراً مِنْ اربعة جوانبها) و در كنز العمال خبر ٢٤٨٩٣ و خبر ٢٤٨٩٥ آمده «اربعون داراً جارٌ».

[٣]. بحار الانوار، جلد ٧٤، صفحه ١٥١، همان مدرك.

[٤]. بحار الانوار، جلد ٧٤، صفحه ١٥١- جلد ٧٤، صفحه ٣٨٧- كنز العمال، خبر ٢٤٩١٣.

[٥]. بحار الانوار، جلد ٧٤، صفحه ١٥٣- شرح ابن ابى الحديد، جلد ١٧، صفحه ٥ ..