اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥١٠ - صبر در آئينه عرفان

صبر را برحسب حالات صابران و نحوه صبر آنها به چند قسم تقسيم كرده‌اند:

صبر للّه، صبر فى اللّه، صبر مع الله، صبر عن اللّه، صبر باللّه.

١- صبر للّه: عبارت از حبس نفس از جزع است در موقع وقوع در امرى مكروه، يا موقع فوت شدن امرى مطلوب.

٢- صبر فى اللّه: ثبات و استقامت در راه حق متعال است به جهت تحمّل بليات، ترك لذّات، و دفع موانع.

٣- صبر مع اللّه: صبر اهل دل و حضور است كه در وقت بروز موانع و ظهور آثار نفس براى آنان پيش مى‌آيد.

٤- صبر عن اللّه: به دو قسمت تقسيم شده، يكى اختصاص به فسّاق دارد، يكى اختصاص به عشّاق، در قسم اول حكايت از بُعد و دورى مى‌كند، در قسم دوم حكايت از قرب.

در معنى اول هر چه فاسق بر فسقش صبورتر باشد، بد حال‌تر است، در معنى دوم هر چه عاشق صبورتر باشد، مقرّبتر

است، صبر در معنى اول مربوط به اهل جفا و حجاب است و در معنى دوم مربوط به اهل عيان و مشاهده.

٥- صبر باللّه: صبر موحدين و صبر اهل تمكين است كه در مقام استقامت در امر حق متعال پيش مى‌آيد.

خواجه عبدالله انصارى مى‌گويد: صبر عبارتست از حبس نفس از جزع‌