اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٦ - عفو و گذشت

بلافاصله به سمت چپ آمد و از تو پوزش طلبيد، معذرت خواهى او را قبول كن»! [١]

در صورتى كه اهانت كننده معذرت نخواهد و بى اعتنا از وى جدا شود، چون شخص اهانت شده داراى سلامت فكر (و روح) است كينه و دشمنى در دل نمى‌گيرد، فكر انتقامجوئى در سر نمى‌پرورد اين خاطره تلخ را فراموش مى‌كند و با گذشت چند روز يا چند هفته زخم دلش بهبود مى‌يابد.

اگر شخص مورد اهانت، بر اثر خلق و خوى ناپسند گرفتار بيمارى انديشه و فكر (و روان) باشد، زخم دلش نه خود به خود بهبود مى‌يابد و نه با مرهم معذرت‌خواهى درمان مى‌شود، او كينه اهانت كننده را در دل مى‌گيرد و به فكر انتقامجوئى مى‌افتد، اگر بتواند خيلى زود از خود عكس العمل نشان مى‌دهد و اگر نتواند به انتظار فرصت مى‌ماند؛ تا موقع مناسبى به دست آورد و عمل موهن او را تلافى نمايد.

فكر كينه‌توز و انتقامجو، مانند خون كسى كه بيمارى قند دارد، همانطور كه زيادى قند خون مانع بهبودى زخم بدن مى‌شود و نمى‌گذارد بريدگى پوست و عضله التيام پيدا كند، همچنين حسّ كينه و تمايل شديد به انتقام، مانع علاج زخم دل است و نمى‌گذارد خاطر مجروح درمان گردد، اين قبيل افراد، تا از شخص مورد نظر انتقام نگيرند و عمل او را به دلخواه خود تلافى نكنند، شفاى دل نمى‌يابند؛ كسانى كه به اين بيمارى مبتلا هستند، اگر بخواهند مى‌توانند با راهنمائى افراد دانا و اجراء برنامه‌هاى اخلاقى، خويشتن را مداوا كنند و از اين بدبختى و تيره روزى رهائى يابند و اگر

نخواهند بايد تمام عمرشان با رنج و ناراحتى سپرى شود و آتش كينه اين و آن پيوسته در نهادشان مشتعل باشد. بعلاوه اين گروه، با انديشه ناسالم و فكر بيمار (و روح عليل) كه دارند همواره در معرض درنده خوئى و اعمال ضدّ انسانى هستند و ممكن است در مواقعى براى تَشَفّى خاطر و اقناع تمايل انتقام، به‌

[١]. مشكوة الانوار، صفحه ٢٢٩، به نقل از اخلاق فلسفى، جلد ١، صفحه ١٨٢ ..