اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٢ - خصوصيات شخص مشورت كننده (يا حدود مشورت)

گشتى و اگر سخت و تند با آنها برخورد مى‌كردى، از دور تو پراكنده مى‌شدند، پس از آنها درگذر و طلب مغفرت براى آنها كن و آنها را در كارها طرف مشورت قرار ده». [١]

به قرينه صدر آيه كه اگر سخت و تندخوى بودى از دور تو پراكنده مى‌شدند، پس لازم است اين سه كار (عفو و طلب مغفرت و مشاوره) را انجام دهى، مى‌توان استفاده كرد مشورت عاملى براى جذب مردم است.

٣- بهاء دادن به ديگرى و در نتيجه بها پيدا كردن خود. وقتى مردم ديدند، به آنها بهاء داده شده و طرف مشورت بودند، طبعاً به مشورت كننده در كارها بهاء داده و براى او ارزش قائلند اين ثمره‌اى فردى و اجتماعى است.

٤- خودكفائى مديريت و ساخته شدن ديگران- اين ثمره نيز از آثار اجتماعى مشورت است، ما فقط به خودكفائى اقتصادى و مادى نياز نداريم، بلكه خودكفائى مديريت و فكرى هم لازم است، اگر بنا باشد مديران صنايع و كارخانه‌ها و ادارات ما تمام سرنخها را خود در دست داشته باشند، به طورى كه اگر روزى در سر كار حاضر نشدند، كارها تعطيل شود، اين مديران، مديران مدبّر و مدير به معنى واقعى كلمه نيستند، بايد افراد را پرورش دهند و اين جز از راه مشورت و بها دادن به رأى زيردستان امكان‌پذير نيست، بايد با مشاورت آنها، رمز كار را به آنها آموخت، نه‌

تنها در اداره و كارخانه بلكه كاسب هم بايد با شاگرد خود در امور مشورت كند و او را بسازد. كه در بعضى موارد ساختنى بهتر از مشاورت نيست.

خصوصيات شخص مشورت كننده (يا حدود مشورت)

امام صادق (عليه السلام) در روايتى اشاره به مطلب مى‌كنند، اين روايت را مرحوم محدث قمى در سفينة البحار آورده است:

«المَشوِرَةٌ لا يَكُونُ الّا بِحدُودِها فَمَن عَرِف بحُدُودها و الّا كانَتْ مَضَرّتُها

[١]. سوره آل عمران، آيه ١٥٩ ..