اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٥ - عوامل غفلت

مغز نيست كه انسان را مانند بچه به خود مشغول مى‌كند، گاه اين عبادت مثل كارى شده كه فرد عادت كرده انجام دهد كه اگر انجام ندهد ناراحت است.

٩- پرخورى و رغبت به شكم و سيرى زياد نيز موجب غفلت است.

صاحب تحف العقول شيخ بزرگوار مرحوم حسن شعبة الحرّانى بعد از آوردن رساله حقوق امام زين العابدين (عليه السلام) كلام آن حضرت را در مورد زهد مى‌آورد كه در ضمن آن آمده:

«وَاعْلَم وَيْحَك يا ابن آدم انّ قسوَة البطنة و فَطرةَ المَيْلة و سُكْرُ الشِّبَع و عِزّة المُلك مما يُثْبِط و يُبْطِى‌ءُ عن العمل وَ يُنْسى الذِكر و يُلهى عن اقْتراب الآجَل حَتّى كَانّ المُبْتَلى بِحُبّ الدّنيا به خَبَلَ مِن سُكر الشَّراب»:

«بدان (واى بر تو) اى فرزند آدم كه قساوت پرخورى و ميل زياد و مستى سيرى و عزّت و غلبه ملك (و مقام) از امورى است كه انسان را از عمل باز مى‌دارد و ياد (خدا) را به فراموشى سپرده و فكر را از نزديك شدن مرگ مشغول مى‌كند، تا اين كه گويا فرد مبتلا به دوستى دنيا از مستى باده، عقل از كف داده است». [١]

١٠- آروزهاى دور و دراز- مولى على (عليه السلام) در خطبه ٨٦ نهج‌البلاغه مى‌فرمايند:

«اعْلَمُوا انّ الامل يُسهِى العقلَ و يَنْسى الذّكر فَاكْذِبوا الامل فانّه غرور و صاحبُه مغرور»:

«آگاه باشيد كه آرزو (و اميدهاى نامعقول و دور و دراز) عقل را به خطا مى‌اندازد و موجب غفلت و نسيان از ياد خدا مى‌شود پس آرزو را حمل بر دروغ و كذب كنيد (و همچون سرابى كه به حقيقت نمى‌رسد بپنداريد) زيرا آرزو فريب و صاحب آن فريفته و فريب خورده است». [٢]

[١]. تحف العقول، صفحه ١٩٦ (نسخه چاپ بيروت)- در نسخه چاپ ايران مؤسسه انتشارات اميركبير كه آقاى احمد جنتى ترجمه كرده‌اند بجاى «فطرة الميله» (كظة الملأة) يعنى پر كردن شكم و بجاى «عزة الملك»، «غرة الملك» يعنى تكبر و نخوت ملك دارد (ص ٤٣١- ٤٣٠).

[٢]. نهج‌البلاغه، خطبه ٨٦ صبحى صالح و ٨٥ فيض الاسلام ..