اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٣ - ٣٧- ٤٠- ترس از مسئوليتها

نياز به آب دارد و آبها مختلف است، درختى كه از آب پاك مشروب شود، آن نيك و ميوه آن شيرين است، و درختى كه برعكس از آب و مواد كثيف و مضرّ تغذيه كرد، درختى پليد و ميوه آن تلخ است. [١]

عملى كه از اخلاص تغذيه شد، مانند درختى مستحكم و طيب، ميوه شيرينِ بهشت مى‌دهد، و عملى كه از ريا و سمعه و خودنمائى تغذيه كرد، مانند درختى پليد مى‌گردد كه ميوه‌اى تلخ چون زقوّم جهنمى به همراه دارد.

خداوند به عمل نظر مى‌كند، او عمل صالح را دوست دارد، گرچه از انسانى شقىّ صادر شود، گاه خدا فاعل عمل را دوست ندارد، ولى نفس عمل را دوست دارد، و گاهى فاعل را فى نفسه دوست دارد، ولى عملش را دوست ندارد، زيرا آن عمل را با شرائط مورد قبول چون اخلاص، انجام نداده است، و اين مضمون روايات است. [٢]

پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله)، در سرزمين منا، در حجة الوداع، در مسجد خيف، خطبه‌اى ايراد كردند و در ضمن خطبه فرمودند: «نَصَرَ اللّه عبداً سَمِعَ مَقالتى فَرَعاها ثُمَّ بَلّغها الى مَنْ لَمْ يَسْمَعْها فَرُبّ حامل فِقْه غَيْر فَقيه و ربَّ حامِلِ فِقه الى مَنْ هُوَ افْقَه منه ثلاثٌ لا يَغلّ عليهن قلبُ امرء مُسْلم، اخلاصُ العَملِ للّه و النَصيحَةُ لائِمةِ المُسْلِمين و اللزّوم لِجماعَتهم».

«خداوند كمك و يارى نمايد كسى را كه سخن مرا شنيد و آن را حفظ كرد و به كسانى كه نشنيدند رساند، چه بسيار دارند فقه كه خود غيرفقيه است و چه بسيار دارنده فقهى كه فقه را به فقيه‌تر از خود مى‌رساند، سه چيز است كه قلب مسلمان در آنها كينه‌توزى را روا نمى‌دارد: ١- اخلاص در كارها براى خدا ٢- نصيحت پيشوايان و

[١]. نهج‌البلاغه، خطبه ١٥٤؛ ميزان الحكمه، جلد ٧، صفحه ١٥.

[٢]. رجوع شود به نهج‌البلاغه خطبه ١٥٤ و كافى، جلد ١، صفحه ١٥٢ به نقل از ميزان الحكمه، جلد ٧، صفحه ٢٥ ..