اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٧ - ٣٧- ٤٠- ترس از مسئوليتها

چيزى است كه مردم بوسيله آن از او ذكر خير مى‌كنند و او را مى‌ستايند، عمل نيك ميوه علم است نه حرف نيك فقط.

آن هم عملى كه با عقل توأم باشد، از وصاياى رسول گرامى (صلى الله عليه وآله) به ابن مسعود است:

«يا ابن مسعود اذا عَمِلتَ عملا فاعْمَل بِعِلم و عَقْل و ايّاك و أنْ تَعْمَل عملا بِغَير تدبير و عِلمٍ فانّه جَلّ جلاله يقول و لا تكونوا كَالتّى نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعد قوّة انْكاثا»:

(اى ابن مسعود زمانى كه عملى انجام دادى، با علم و تعقل انجام ده، و بپرهيز از اين كه عملى بدون تدبير و علم انجام دهى، زيرا خداوند (جل و جلاله) مى‌فرمايد: «مانند زنى نباشيد كه رشته خود را پس از تابيدن محكم وا مى‌تابد»). (كنايه از اينكه كار بى‌فائده مى‌كند و وقت خود را تلف مى‌نمايد، عمل بدون تعقل هم چنين است). بعضى به قدرى در قول و لفظ تأمل مى‌كنند كه گوئى عمل را فراموش كرده‌اند، انسان بعضى را مى‌بيند كه در حمد و سوره نماز بسيار دقت مى‌كند تا مخرج حروف را خوب ادا كند، يا در دعاها و قرآن خواندن دقت مى‌كند تا با اعراب صحيح بخواند تا خوب حرف آشكار شود در حالى كه از مفاهيم دعا كه اعمال ما باشد غافل است.

چه قدر مولى على (عليه السلام) عالى فرموده است:

«انّكُم الى اعراب الاعمال احْوَجْ منكم الى اعراب الاقول»:

«شما به اعراب دادن اعمال محتاج تريد، تا اعراب دادن و آشكار كردن اقوال و الفاظ». [١]

بايد دقت در اعمال كرد كه حروف و الفاظ و اقوال و مفاهيم وسيله‌اى بيش نيست، الفاظ پرمفهوم ادعيه وسيله‌اى براى رساندن معنا به ما بوده، تا طبق آن مشى و

عمل كنيم و آنچه مهم است اين كه نظر به هدف يعنى اعمال كنيم نه وسائل.

[١]. غرر الحكم، ميزان الحكمه، جلد ٧، صفحه ٨ ..