ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٤٢٤

او كيفر كردار آنها را داده و داد مؤمنين را از ايشان ميستاند.

((إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ)) ابن عبّاس و قتاده و ضحّاك گويند: آن كسانى كه مردان مؤمن و زنان مؤمنه را سوزانيدند و بآتش عذاب كردند و مانند آنست. آيه‌( (يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ)) روزى كه ايشان در آتش عذاب ميشوند.

((ثُمَّ لَمْ يَتُوبُوا)) سپس از گناهشان توبه نكردند. و از شركى كه بود برنگشتند و البتّه عدم توبه آنها را شرط نمود زيرا اگر توبه كرده بودند وعيد خدا متوجّه ايشان نميشد.

((فَلَهُمْ عَذابُ جَهَنَّمَ)) براى ايشانست عذاب دوزخ بكفرشان.

((وَ لَهُمْ عَذابُ الْحَرِيقِ)) و براى ايشان است عذاب سوختن بسبب سوزانيدن مؤمنين.

سؤال: چطور بين عذاب جهنّم و عذاب حريق فاصله انداخت، و جدا جدا ياد كرد در حالى كه هر دو يكيست.

جواب: مقصود از عذاب جهنّم انواع و اقسام عذاب و شكنجه‌هاست غير از سوختن از زقوّم و غسلين و مقامع گرزها و عمودهاى آتشين. و با اين عذابهاى گوناگون بر ايشان سوختن بآتش هم هست.

ربيع بن انس گويد: براى ايشان عذاب دوزخ است در آخرت، و عذاب سوختن است در دنيا. و اين چنين بود كه آتش از آن گودالها بالا زد و آنها را سوخت. كلبى هم همين قول را اختيار كرده.

فرّاء گويد: آتش بالا زد و بلند شد و ايشان را بالاى اخدود آن حفره‌ها سوزانيد و مؤمنين را نجات داد.