ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٧ - لغت

((رَبُّ الْمَشْرِقِ)) دو احتمال دارد:

١- اينكه وقتى فرمود و يادكن نام پروردگارت را از اوّل قطع كرده، و فرموده (هو ربّ المشرق) اوست پروردگار خاور پس ميباشد خبر مبتداء محذوف.

٢- اينكه مبتداء باشد و خبرش جمله‌( (لا إِلهَ إِلَّا هُوَ)).

و كسى كه بجرّ خوانده باتباع و پيروى كلمه‌( (اسْمَ رَبِّكَ)) و امّا قول كسى كه مزمّل را بتخفيف زاء خوانده است پس بنا بر حذف مفعول به (يا ايّها المزمّل نفسه و يا ايّها المدثّر نفسه) است و حذف مفعول در كلام بسيار است.

حطيئه شاعر گويد:

(تعريف ميكند زنى را و ميگويد صاحب وقار و نعمتى كه حفظ مى‌كند حديث را از بازگو كردن چنان كه تو خود را حفظ ميكنى از مردى كه متكبّر و ستمكار باشد. شاهد اين بيت كلمه حديثا است كه حذف شده مانند گفته شنفرى كه ميگويد:

گويا براى آن جاريه در روى زمين گمشده است كه سرش را به زير انداخته و آن را در طريق جستجو ميكند و سخن خود را از حياء قطع مينمايد.

و كسى كه (قم الليل) را بضمّ خوانده ممكن است كه ضمّ آن براى اتباع (المزّمل) باشد.

لغت:

المزّمل در اصل المتزمل يعنى پيچيده در لباس تاء ادغام در زاء