ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٨٥ - دليل

٣٠- و شما نميخواهيد مگر وقتى كه آن را خدا بخواهد البته خدا دانا و صلاح انديش است.

٣١- خداى تعالى هر كه را خواهد در رحمت (در توفيق و هدايت يا در بهشت) خويش در آورد و براى ستمگران شكنجه‌اى دردناك آماده كرده است.

قرائت:

ابن كثير و ابو عمر و ابن عامر (ما يشاءون) با ياء قرائت كرده و ديگران از قاريان با تاء (ما تشاءون) و در قرائت نادره عبد اللَّه بن زبير و ابان بن عثمان و الظّالمون باو او خوانده‌اند.

دليل:

برهان كسى كه با ياء خوانده قول خداى تعالى‌( (فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ)) است هر كه بخواهد بگيرد. و برهان آنان كه با تاء خوانده‌اند اينست كه‌( (فَمَنْ شاءَ)) خطاب بعموم است يعنى و نميخواهند طاعت و استقامت در فرمان خدا را مگر اينكه خدا بخواهد يا محمول بر خطاب باشد.

و امّا قول او (و الظّالمون) پس آن بنا بر استيناف جمله است. ابن جنّى گويد مثل اينست كه بگويد: الظّالمون اعدّ لهم عذابا اليما. براى ستمكاران عذابى دردناك مهيّا كرده سپس اينكه عطف شده جمله به ما قبلش و قطعا رفع سبقت گرفت و به مبتداء و اوّل آن كه (من يشاء) فاعل يدخل باشد ولى قرائت جماعت قرّاء با ياء بهتر و جلوتر است و آن نصب باشد زيرا معناى آن چنين است. و يعذّب الظّالمين عذاب ميكند ستمكاران را و