ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٨ - تفسير

٧ و ابو ذر( (وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ)) و خداوند اندازه ميگيرد شب و روز را يعنى اندازه ميگيرد اوقات و ساعات شب و روز را تا بدانيد در آن ساعات بر چه شما را امر ميكند.

عطاء گويد: معنايش اينست آنچه بكنيد و بجا آوريد از نظر او فوت نميشود و مقصود اينست كه او ميداند مقدار شب و روز را پس ميداند آن مقدارى كه شما بر خاسته و نماز ميخوانيد از شب.

((عَلِمَ أَنْ لَنْ تُحْصُوهُ)) ميداند كه شما هرگز نميدانيد اوقات آن را بشماريد مقاتل گويد: بودند مردمى كه تمام شب را از ترس اينكه مبادا كوتاهى و تقصير در واجب نموده باشند نماز ميخواندند پس خداى سبحان فرمود: دانست كه شما نميتوانيد حساب شب را داشته باشيد يعنى طاقت شناخت اين را نداريد.

حسن گويد: آن مردم آن قدر قيام كردند و بر روى خود ايستادند تا پايشان ورم كرد پس خداى سبحان فرمود: شما طاقت احصاء آن را حقيقتا نداريد.

جبائى گويد: معنايش اينست كه هرگز طاقت مداومت بر قيام شب را نداريد و از شما تقصير در آن واقع ميشود.

((فَتابَ عَلَيْكُمْ)) پس بازگشت نمود بشما به اينكه آن را مستحبّ قرار داد و واجب قرار نداد.

و بعضى گفتند: معنايش اينست كه گناهى بر ترك نماز شب بر شما لازم نكرد چنان كه تائب را عقابى لازم نيايد يعنى تبعات و آثار گناه كه عذاب قيامت باشد از تائب بسبب توبه برداشته شود، بيشتر مفسّرين گفتند فتاب‌