ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٤ - دليل

(برق البصر) بفتح راء و ديگران بكسر راء و در قرائت شواذ. ابن عبّاس.

و عكرمه و ايوب سختيانى‌[١] و حسن مفر را بفتح ميم و كسر فاء و زهرى مفر بكسر ميم و فتح فاء قرائت كرده.

دليل:

ابو على طبرسى (مصنّف گويد) هر كه‌( لا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيامَةِ) قرائت كرده (لا) بنا بر گفته او صله مانند لائي كه در آيه‌( (لِئَلَّا يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتابِ)) است.

اگر گفتى لا و ما و حروفى كه زيادى هستند در ميان دو كلام ميباشند، مانند قول خدا( (مِمَّا خَطِيئاتِهِمْ) (فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ)) و( (فَبِما نَقْضِهِمْ)) و در اوّل كلام زياد نيست. از اين ايراد جواب داده‌اند كه مجارى قرآن مجارى سخن واحد و سوره واحد است و چيزى كه بر اين دلالت ميكند اينست كه گاهى چيزى را در سوره‌اى ذكر ميكند كه جوابش در سوره ديگر ميآيد مثل قول خدا( (يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ))[٢] (اى آن كسى كه قرآن بر تو نازل شده مسلّما تو ديوانه‌اى) كه جوابش در سوره ديگر( (ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ))[٣]) تو اى (رسول) بنعمت پروردگار خويش ديوانه نيستى پس فصلى نيست بنا بر اين بين گفته او( (لِئَلَّا يَعْلَمَ)) و بين گفته‌اش‌( (لا أُقْسِمُ)).

و امّا آنكه لا اقسم قرائت كرده لام آن ممكن است لا مى‌باشد كه در بيشتر مواقع مصاحب يكى از دو نون ميباشد (نون تأكيد ثقيله ٢- نون تأكيد خفيفه (لأقسمنّ بالايمن) و اين مطلب از سيبويه حكايت شده و اجازه داده و چنانچه نون ملحق با فعل در لا قسم نشده نيز لام ملحق با نون در مثل قول‌

[١] ايّوب بن ابى تميمه كيسان تميمى سختيانى بفتح سين و سكون خاء ابو بكر بصريست كه در تقريب التّهذيب فوت او را در سال ١٣٥ ه ياد كرده.

[٢] حجر آيه ٦

[٣] قلم ٢