ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٠٢ - گفتار دانشمندان درباره اين آيه

(نَراهُ‌) بمعناى علم است سپس خداوند سبحان خبر داد به اينكه چه وقت عذاب بر كفّار واقع ميشود. پس فرمود:

(يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ‌) روزى كه آسمان بقول ابن عبّاس مانند دردى روغن زيتون و بقول عطاء مثل مس گداخته و بگفته حسن مانند نقره آب شده و بقول ابى مسلم مثل سرب آب شده است.

(وَ تَكُونُ الْجِبالُ، كَالْعِهْنِ‌) و كوه‌ها مانند پشم رنگ شده و به گفته مقاتل مثل پشم زده شده و بقول حسن مانند پشم سرخ است مقصود اين است كه كوه‌ها بعد از سختى و صلابت نرم و ملايم و بعد از اجتماع پراكنده ميشوند. حسن گويد: كوه‌ها اوّل مثل پشته و تپّه‌اى از ريگ ميشود. سپس مانند پنبه و پشم حلّاجى شده ميگردد آن گاه ذرّات پراكنده شده و نابود ميشود( وَ لا يَسْئَلُ حَمِيمٌ حَمِيماً) روزى كه دوست از دوست خود رفيق از رفيق خود جويا نميشود. بقول مجاهد هر انسانى در آن روز مشغول بخود، و از ديگرى غافل است.

و بگفته حسن دوستى از دوستش نمى‌پرسد كه گناهان او را متحمّل شود براى اينكه در آخرت از او مأيوس است.

اخفش گويد: حميم كسيست كه انسانى محبّت و مهر مخصوص باو بورزد از خويشان و ارحام نزديك باشد و يا دور باشد. و حامه بمعنى خاصّه است.

و بعضى گفته‌اند: معناى آيه مذكور( لا يَسْئَلُ حَمِيمٌ ...) اينست كه در آن روز احتياجى بسؤال نيست.

بعلّت اينكه براى هر كدام از آنان علامت و نشانه مخصوصى است، كه بآن شناخته ميشود. پس علامت كافرها سياهى صورت و كبودى چشم، و