ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦٨ - تفسير

((فَآمِنُوا)) پس ايمان آوريد اى گروه عقلاء.

(بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا) بخدا و پيامبر او و بقرآنى كه ما نازل نموديم.

خدا قرآن را نور ناميد براى آنچه در آنست از دليلها و حجتهايى كه رساننده بحق است، پس آن را تشبيه به نورى كه رهنمون و رهبرى بسوى راه مى كند نمود.

(وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ) و خدا بآنچه ميكنيد داناست.

(يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ‌) روزى كه خدا شما را جمع ميكند براى روز قيامت يعنى اين بعث و جزاء در روزى خواهد بود كه در آن روز خلق اوّل و آخر جمع ميشوند.

(ذلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ‌) و آن از باب تفاعل از غبن است و آن شر و بدى را گرفته و خير را ترك نموده يا بعكس خير را گرفته و شر را ترك نموده پس مؤمن حظ خود را از دنيا ترك و از آخرت گرفته، پس آنچه براى او شر بوده ترك كرده و آنچه براى او خير بوده گرفته، پس غبن دارد و كافر حظّش را از آخرت ترك كرده و از دنيا گرفته، پس ترك خير نموده و شر را گرفته پس مغبونست، پس در اين روز غابن و مغبون ظاهر ميشوند.

قتاده و مجاهد گويند: يوم التغابن روزيست كه اهل بهشت و اهل دوزخ غبن دارند، و از پيامبر ٦ در تفسير اين آيه فرموده هيچ بنده مؤمنى نيست كه داخل بهشت شود مگر اينكه جايگاه خود را از آتش ميبيند كه اگر گناه كرده بود در آنجا بود تا اينكه زياد شكر خدا نمايد و نيست هيچ بنده‌اى كه داخل آتش شود مگر اينكه مكان خود را از بهشت ميبيند