آنچه ذكر شد، از باب نمونه بود و غير از اين موارد، برخى تغييرات مكانى ديگر نيز در مناسك‌هاى امروزى مدّ نظر قرار نگرفته است. مثلاً در مناسك يكى از فقيهان بزرگ معاصر (چاپ ١٣٧٩ ش/ ١٤٢١ق) در بخش مستحبات مكه مى‌خوانيم:

٥. ينبغي زيارة مكان مولد رسول اللّه‌ (ص) بمكّة و هو الآن مقابل المسجد الحرام باب العمرة فيزقاقٍ بسوق الليل يسمّى زقاق المولد، فيصلّي فيه و يدعو اللّه‌ تعالى... .

٩. إتيان منزل خديجة عليها السلام... و هو الآن مسجد أيضاً فيصلّى فيه و يدعو... .

١٢. إتيان مسجد الأرقم و الصلاة فيه.

در حالى كه سالهاست، نه از «زقاق المولد» خبرى هست و نه از مسجدى كه در محل خانه حضرت خديجه كبرى (س) بوده، اثرى مانده است. همچنين مسجد ارقم در توسعه مسجد الحرام (سال ١٣٧٥ ق) جزو مسجد شده و گفته‌اند: «نزديك درى بوده كه اكنون باب ارقم ناميده مى‌شود.» (٦٨)

بدون شك نبايد انتظار داشت كه فقيه به تمام اين مسائل احاطه داشته باشد و همه را در مناسك مراعات كند بلكه اين وظيفه همان «مركز موضوع‌شناسى» پيشنهادى در اين مقاله است كه از يك سو كار را بر فقيهان آسان مى‌كند و از سوى ديگر جلوى بروز اين گونه خطاها

(٦٦) منظور از اين اسطوانات ـ چنان كه گذشت ـ ستونهايى است كه نزديك مطاف بوده و اكنون سالهاست كه از آنها خبرى نيست.
(٦٧) علاوه بر مناسك مراجع معظم، در برخى از ديگر كتابهاى مربوط به حرمين نيز همان عبارت مناسك تكرار شده است از جمله در مناسك نوين، به كوشش حجة الاسلام جناب مستطاب آقاى بى آزار شيرازى، و مشعل زائر (ص١٣٩) اثر حجة الاسلام والمسلمين آقاى على عطايى.
(٦٨) آثار اسلامى مكه و مدينه، ص ١٥٥ ـ ١٥٧.