جواب: پاسخ به سؤال فوق از مصاديق تعيين موضوع است و در شأن فقيه نيست، ليكن بر حسب استفسار مجدّد از متخصّصين مورد اعتماد فن و اظهار نظر كارشناسان دقيق و خبره، قبله منطقه در سمت شمال شرقى [است] و همان قبله سابق تأييد مى‌شود. (٣٦)

چنان كه ايشان فرموده‌اند جهت قبله در بيشتر كشورها و شهرهاى قاره آمريكا از جمله واشنگتن و نيويورك به سمت شمال شرقى است و اين موضوع با موازين علمى اثبات شده است. (٣٧)علت برداشت اشتباه از فتواى آية اللّه‌ خويى (ره) ـ چنان كه يكى از اهل فن توضيح داده ـ چنين است:

... على رغم اين كه همه قبول كرده‌ايم زمين مانند توپ فوتبال كروى است، ذهن‌هاى ما از ابتدا به نقشه‌هاى مسطّح خو گرفته است و همواره خود و مسجد الحرام را روى نقشه مسطح در نظر مى‌گيريم. مثلاً هنگامى كه در شهر «نيويورك» (در آمريكا) باشيم و قبله را روى نقشه مسطح در نظر بگيريم، قبله بدون هيچ گونه ابهامى به سمت جنوب شرقى خواهد بود اما اگر روى يك توپ فوتبال، دو سنجاق، يكى در مختصات شهر «نيويورك» و ديگرى در مختصات «مسجد الحرام»، فرو كنيم و توپ را به دست هر كسى بدهيم و بپرسيم: از اين نقطه چگونه بايستيم كه رو به نقطه ديگر باشيم؟ بدون هيچ گونه ابهامى سمت شمال شرقى را نشان خواهد داد و اين، معنى صحيح عرفى (شَطْرَ المسجِد الحَرَام) (٣٨)است... . (٣٩)

منشأ اشتباه ـ همان گونه كه بيان شد ـ ملاك قراردادن نقشه مسطّح است ولى آية اللّه‌

(٣٦) مجمع المسائل، ج٤، ص٩٦، س ٢٥٧.
(٣٧) اطلس قبله نما، ص١٣٩ ـ ١٦٩.
(٣٨) بقره: ١٤٤.
(٣٩) قبله و اوقات شرعى شهرهاى ايران، ص ٦٣٨ و ٦٣٩.