فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٣ - آداب قضاوت (٢) آیت الله محمد يزدى
اما به نظر ما رعايت نوبت، از شمار آدابى است كه مىبايد در نظر گرفت، گرچه واجب شرعى نباشد، به ويژه در زمان كنونى كه شمار مراجعان بسيار است و بايد به دعواى آنان رسيدگى كرد و تأخير كار، آفات بسيارى دارد. مىتوان گفت: رعايت نوبت جزء آداب لازم براى تمامى مراجع و كاركنان و نيز براى هر كسى است كه كار ديگران به دست اوست، گرچه چندان كار مهمى نباشد.
فصل چهارم: اخلاق قاضى
در اين فصل، اخلاق و صفاتى را كه شايسته است قاضى بدانها خود گرفته و آراسته باشد، بيان مىكنيم. اين اوصاف و اخلاق موجب مىشود قضاوت دقيقتر و بهتر اجرا شود، از اين رو جزء آداب قضاست، گرچه ضمن صفات و ادب قاضى آمده است.
بركسى پوشيده نيست كه ويژگىها و خصائص روحى و حالات نفسانى، در كردار انسان و وظايف فردى و اجتماعى وى، حتى در عبادات و فرائضش تأثير مىگذارد. هر چه آدمى بيشتر سعه صدر داشته، دانش و آگاهى و فهم او بيشتر باشد، عملش درستتر و ارزشمندتر است. بنابر اين، بحث فقط مربوط به قاضى نخواهد بود، بلكه هركارگزار حكومت اسلامى را در بر مىگيرد، چنان كه هر چه مقام و منصب او بالاتر و مهمتر باشد، توجه و عنايت بدان صفات و ويژگىها، بر او لازمتر است. از آن جا كه قضاوت، از محكمترين رشتههاى نظام و تنومندترين شاخه ولايت و حكومت است، توجه بدان مسأله لازمتر مىباشد.
شاملترين و كاملترين بيان در اين باره آموزههايى است كه در نامه امام على (ع) به مالك اشتر آمده و دقيقترين و جامعترين نگاشته در بيان وظايف واليان و حاكمان و ويژگىهاى كار گزاران مختلف، از جمله قاضيان است. امام در بخشى از عهد نامه خود مىفرمايد:
«ثمّ اختر للحكم بين الناس أفضل رعيتك فى نفسك ممّن لاتضيق به الأمور و لاتمحكه الخصوم...