فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧ - عيوب موجب فسخ در نكاح آیت الله سید کاظم حائری
مالم يقع عليها فإذا وقع عليها فلا» (٢١).
امام صادق(ع) فرمود: زن به چهار عيب برگردانده مىشود: برص، جذام، جنون و قرن ـ كه همان عفل است ـ مادامى كه مرد با او نزديكى نكند؛ اما اگر با او نزديكى كند برگردانده نمىشود.
دلالت روايت بر حصر ـ طبق اين نقل ـ ضعيفتر از نقل اوّلى مىباشد؛ زيرا دلالت اين نقل بر حصر از راه مفهوم عدد است، در حالى كه نقل اوّلى، در حصر صراحت دارد؛ چون كه حضرت فرمود: «فأمّا ماسوى ذلك فلا».
آنچه در اين روايات جلب توجه مىكند، اختصاص همه آنها به عيوب زن بوده و دلالت مىكنند كه عيوب موجب فسخ در زن، منحصر در عيوب خاصى است و اين روايات، شامل عيبهاى مردان نمىشود؛ مگر با فرض اطلاق روايت اوّل قبلى كه روايت مزبور با متون مختلفى نقل شده كه كوتاهترين آنها چيزى است كه شيخ آن را در يكى از دو نقلش ذكر مىكند:«إنّما يردّ النكاح من البرص و الجذام و الجنون و العفل». ممكن است گفته شود اطلاق اين عبارت، هم شامل زن مىشود و هم شامل مرد و از آن جا كه روايت، حق فسخ را به وجود يكى از اين چهار عيب در دو طرف منحصر مىداند، پس هرگاه، با نصّ خاصى ثابت شود كه چيزى غير از اين چهار عيب، موجب فسخ است، فاسخ بودن آن را مىپذيريم؛ و فاسخ بودن غير آن را به كمك اطلاق اين روايت نفى مىكنيم.
برخى از اين هم فراتر رفته و گفتهاند: اين عبارت حتى در مثل نقل صدوق كه صدر و ذيل آن مخصوص زن مىباشد ـ باز هم داراى اطلاق است.
در نقل صدوق از امام صادق (ع) آمده است:
«انّه قال في الرجل يتزوّج إلى قوم فإذا امرأته عوراء و لم يبيّنوا له، قال: لاتردّ. و قال: إنّما يردّ النكاح من البرص والجذام و الجنون و العفل.قلت: أرأيت إن كان قد دخل بها كيف يصنع بمهرها؟ قال: المهرلها بما استحلّ من فرجها و يغرم وليّها الذى أنكحها مثل ما ساق إليها».
(٢١) همان، ص٢٠٧، ح١.