ـ قرآن فرموده: و لكم في القصاص حياتٌ يا أولي الألباب (٧٥)اگر قصاص نكنيد زندگى انسانى به هم مى‌خورد. قصاص كنيد تا خون‌ها حفظ گردد. فهم صحيح اين آيه، اين است كه در آن دوره كه به جاى يك نفر، ده نفر را مى‌كشتند، پيامبر فرمود: انتقام نه، بلكه يك انسان به جاى يك انسان. يعنى خون انسان محترم است و قتل هرچه كمتر باشد، بهتر است... به همين جهت است كه بعدها مى‌فرمايد: و إن تُعفُو خيرٌ لكم (٧٦)، پس قصاص مايه حيات است؛ چون محدود كننده انتقام‌ها و كشتارها است و اگر روزى برداشته شود، خلاف نظر قرآن و پيامبر نخواهد بود. با اين نگرش مى‌توانيم بگوييم: پيامى كه سيره و سنّت پيامبر براى ما دارد اين است كه انسان‌ها هميشه به طرف عدل و حق حركت كنند. (٧٧)

ـ ما بايد قوانينى را كه مى‌يابيم با عدل اسلامى بسنجيم و ببينيم آيا با عدل اسلامى مى‌سازد يا نه؟ ... اساس بر عدالت است. (٧٨)

آنچه گذشت، چند نمونه از صدها موردى است كه بر اساس انديشه مورد بحث در مجموعه احكام يا در غير عبادات به منصه ظهور رسيده است. (٧٩)

همان گونه كه ملاحظه مى‌كنيد، آنچه در اين نمونه‌ها، محور و سند اظهار نظر است مقاصد كلى شريعت از قبيل اصلاح اجتماع، عدل، مطابقت با خواست فطرت، تأمل و انديشه، حفظ خون و احترام به آن مى‌باشد، بدون اينكه هيچ توجّهى به نصوص شود، هرچند نصّ صريح قرآن باشد از قبيل: {وَلَكُمْ فِى القِصَاصِ حَياةٌ يا اُولِى الالبابِ } (٨٠)؛ {و الزّانيةُ }

(٧٤) همان ؛ همچنين پيشين ، ص٤٩٥و٤٩٦.
(٧٥) بقره، آيه ١٧٩.
(٧٦) اين جمله از نظر ادبى صحيح نيست و در قرآن و حديث وجود ندارد!! برخى تركيب‌ها و آياتى كه نويسنده مزبور اشاره مى‌كند در قرآن وجود ندارد. نقدى بر قرائت رسمى از دين، ص٢٩١،٣٢٩،٣٤٥،٣٤٩.
(٧٧) محمد مجتهد شبسترى، نقدى بر قرائت رسمى از دين، ص١٥٩و١٦٠.
(٧٨) سيد محمد بجنوردى، هفته نامه گوناگون، دوره جديد، شماره١١، ٦/٨/٨٢ ، ص٦.
(٧٩) عبدالكريم سروش، اخلاق خدايان، ص١٠٥ ؛ مهدى حائرى، آفاق فلسفه، ص١٤٣.
(٨٠) بقره، آيه ١٧٩.