٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١ - عيوب موجب فسخ در نكاح آیت الله سید کاظم حائری

قال: «و إن كان بها ـ يعنى المرأة ـ زمانة لاتراها الرجال اُجيزت شهادة النساء عليها». (٢٨)

امام صادق فرمود: اگر زن زمانتى داشته باشد كه مردان آن را نمى‌بينند، شهادت زنان بر آن جايز است.

فرق اين صحيحه با صحيحه قبلى اين است كه ـ در صورت تمام بودن اطلاق صحيحه داوود بن سرحان ـ دايره‌اش محدودتر از اطلاق صحيحه اوّلى است ؛ زيرا «زمانه»، اخصّ از مطلق عيب است و گاهى به معناى مرض مزمن و گاهى به معناى عاهه (آفت) و گاهى نيز به معناى نقص عضو تفسير شده است. به هر حال بر اطلاق اين حديث همانند حديث قبلى، اشكال وارد است.

از مجموع آنچه گذشت مشخص شد قوى‌ترين دليلى كه مى‌توان براى ثبوت حق فسخ در تمامى عيوب ذكر كرد، تمسك به قاعده لاضرر در خصوص زن است. يعنى زن به خاطر هر عيبى در مرد، حق فسخ عقد نكاح را دارد؛ امّا در مورد حق مرد، چنين اطلاقى وجود ندارد؛ زيرا معلوم شد روايات محصور كننده عيوب كه اطلاق قاعده لاضرر را تقييد مى‌زنند در مورد عيوب زن وارد شده‌اند، نه عيوب مرد. و از اطلاق حق فسخ زن نمى‌توان به اطلاق حق فسخ مرد ـ در مورد عيوب زن ـ تعدّى كرد؛ چون احتمال دارد اين دو با يكديگر فرق داشته باشند؛ و لو به اين جهت كه مرد در هر حال، حق طلاق دارد.

پس اگر فتوا بدهيم كه زن به خاطر هر عيبى در شوهرش مى‌تواند نكاح را فسخ كند ديگر جايى براى اشكال دشمنان اسلام باقى نمى‌نماند كه بگويند اسلام حق زن را ناديده گرفته است. امّا اگر به اطلاق حق فسخ در طرف زن فتوا ندهيم، بلكه معتقد باشيم كه به خاطر اين قول معصوم «إنّما يردّ النكاح...» حق فسخ ـ چه در طرف مرد و چه در طرف زن ـ به عيوب خاصى محدود است، آن گاه مى‌گوييم در عيوب مشترك بين زن و مرد، هر وقت با دليل نص خاصى حق فسخ براى مرد ثابت شود، اين حكم را در مورد زن نيز تعميم مى‌دهيم؛ به اين دليل كه عرفاً فرقى بين اين دو نيست و يا اين كه ثبوت حق فسخ براى زن، اولويت دارد. همان گونه كه در عيب مخصوص زن (مانند قرن) حق فسخ براى مرد ثابت


(٢٨) همان، ح١.