٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣ - عيوب موجب فسخ در نكاح آیت الله سید کاظم حائری

بنابراين اگر دليلى بر اين مطلب پيدا شود كه هر عيبى موجب حق فسخ نمى‌شود ـ و تنها تعداد معيّنى از عيوب باعث فسخ مى‌گردند ـ چنين دليلى هيچ گاه با دليل فسخ ـ به خاطر مطلق تدليس ـ تعارضى نخواهد داشت؛ زيرا معناى رواياتى كه عيوب موجب فسخ را در تعداد معينى از عيوب منحصر مى‌دانند اين است كه عيب (به عنوان عيب بودنش) موجب فسخ نيست و فقط تعداد معينى از عيوب باعث فسخ مى‌شوند و اين مطلب با ثبوت حق فسخ در صورت تدليس، هيچ منافاتى ندارد، چه در مورد عيوب (جايى كه تدليس، با انكار عيب محقق شود) و چه در غير عيوب (در صورتى كه مثلاً گفتن جمله من از فلان قبيله‌ام يا اظهار چيزى كه نبودنش عيب نيست، باعث تدليس گردد).

با اين بيان روشن شد كه استدلال بعضى از فقها به حصول تدليس، براى اثبات حق فسخ در برخى از عيوب نام برده شده در روايات، صحيح نيست.

دومين اصل لفظى براى اثبات حق فسخ: قاعده لاضرر

تمسك به قاعده لاضرر يا به اين اعتبار است كه صبر كردن بر عيب يكى از زوجين، براى زوج ديگر ضرر محسوب مى‌شود ويا به اين اعتبار است كه حق فسخ در چنين مواردى حق عقلايى به شمار مى‌رود و انكار آن، موجب ضرر عقلايى بر يكى از دو طرف مى‌باشد. و شايد تمسك به اين دليل براى اثبات حق فسخ زن، قوى‌تر از استدلال به آن براى اثبات حق فسخ مرد باشد؛ زيرا امكان دارد گفته شود اختيار مرد در طلاق از وى رفع ضرر مى‌كند. اگر چه در جواب اين نيز بايد گفت: معناى طلاق اقرار به اصل نكاح است و باعث ثبوت نصف مهريه بر مرد (قبل از آميزش) مى‌گردد و اين امر براى مرد ضرر به حساب مى‌آيد.

اشكال تمسك به قاعده «ضرر»:رواياتى كه حق فسخ ناشى از عيب را در عيوب مخصوصى منحصر مى‌كنند، اخص از قاعده لاضرر هستند و مقدم بر آن مى‌باشند. به همين دليل، قاعده دگرگون مى‌شود و اصل اوّلى در غير از عيوبى كه در ادله فسخ ذكر شده لزوم نكاح مى‌گردد. پس هر گاه در عيبى ـ غير از آنچه در روايات آمده است ـ حق فسخ با نصّ ديگرى ثابت شود اين دليل، اطلاق روايات منحصر كننده عيوب را قيد مى‌زند و اگر دليل مزبور، تمام