ـ دين حضور است ؛ هرچه اين آزادى، شورش‌گرانه و جنون آميزتر باشد، آن حضور، واقعى‌تر و وحدت بخش‌تر است بايد سعى كرد شريعت را از حالت رسوبى و منجمد شده و به صورت يك سيستم حقوقى و اجتماعى و آداب و رسوم بيرون آورد و به آن، شكل تجلّى عملى تجربه دينى ايمانى را داد. (٩١)

با كنار گذاشتن صدها نصّ قرآنى و هزاران روايت معتبر نبوى و علوى كه بيانگر احكام و شريعت الهى است و مطرح كردن عناصرى چون حضور، آزادى شورش گرانه و جنون آميز ، سلوك توحيدى ، و اكتفا به مثل نبايد به احدى ظلم شود، چگونه مى‌توان احكام عبادى و حقوقى مورد نياز مكلفان را استنباط كرد؟ به ويژه اگر گفته شود «مسئوليت قبول يا ردّ استنباط‌هاى فقيه بر عهده مكلف و شخص مسلمان است»! و يا حجّيت فتوا، مشروط به حصول اطمينان مقلّد به حكم خدا بودن آن است. اگر مقلدى اطمينان حاصل نكند هيچ الزامى براى تبعيّت از آن فتوا وجود ندارد». (٩٢)

كدام نظام حقوقى در بيان قوانين و مقرّرات، از اين مفاهيم مبهم، دو پهلو و قابل تأويل و تفسير استفاده مى‌كند كه شارع مقدس اسلام استفاده كرده باشد؟!

نارسايى اكتفا به مقاصد و كنار زدن نصوص، به موارد ذكر شده خلاصه نمى‌شود، بلكه در بيانى به اجمال مى‌توان گفت: شكل انگارى شريعت (٩٣)، تفسير دين به تجربه شخصى (٩٤)، تصرف در معناى وحى و ختم نبوت (٩٥)، توسيع وحى به هر كس (٩٦)[؟]، لاغر كردن دين و آن را در حصارى بسيار كوچك قرار دادن (٩٧)، تبليغ از تلطيف دين و رقيق

(٩١) محمد مجتهد شبسترى، نقدى بر قرائت رسمى از دين، ص٣٣٤،٣٣٥و٤٢١.
(٩٢) همان، ص٩٦.
(٩٣) محمد مجتهد شبستري، ايمان و آزادى، ص٤١ ؛ عبدالكريم سروش، اخلاق خدايان، ص١٦٩.
(٩٤) ايمان و آزادى، ص١١٩.
(٩٥) همان، ص٣٢٤ ؛ بسط تجربه نبوى، ص١٢٠و١٢١.
(٩٦) نقدى بر قرائت رسمى از دين، ص٣٢٧.
(٩٧) محمد مجتهد شبسترى، هرمنوتيك كتاب و سنّت، ص٥٢ و٥٦ ؛ بسط تجربه نبوى، ص١٠٦.