نمودن آن به گونه‌اى كه با هر مسلك، ايده و روشى كنار آيد (٩٨)، عصرى كردن گزاره‌هاى وارد در كتاب، سنّت و سيرت معصوم (ع) (٩٩)، دوره‌اى كردن اساسى‌ترين مفاهيم و در نتيجه تبليغ نسبيت‌گرايى، پلوراليزم و شك (١٠٠)، اشاعه انديشه نبود اَسناد و فقر ادلّه كشف (١٠١)، اصرار بر عقلانيت انديشه‌هاى برخاسته از اراده مردم (١٠٢)و ... بخشى از مشكلاتى است كه پيرامون اين گرايش فكرى وجود دارد.

انديشه پنجم: انديشه اعتدال (نص بَسَند با توجه به مقاصد)

ديدگاه ديگرى كه در مورد ارتباط مقاصد كلى شريعت با استنباط احكام وجود دارد اين است كه مقاصد شريعت و نصوص بيان كننده آن نمى تواند براى فقيه در استنباط احكام، سند و دليل قرار گيرد. منابع استنباط تنها ادلّه‌اى است كه بيانگر حكم شرعى مى‌باشد، لكن توجّه دقيق و دائمى فقيه به مقاصد در استنباط و كشف احكام از ادلّه و منابع معتبر ضرورى است. چون اين توجّه باعث مى‌شود در بسيارى از موارد، برداشت فقيه از ادلّه غير از برداشتى باشد كه بدون اين توجّه صورت مى‌گيرد.

توضيح اين انديشه و تفاوت آن با انديشه‌هاى گذشته را با بيان چهار اصل و ذكر دو نمونه به پايان مى‌رسانيم.

اصل اوّل:مسلماً شارع مقدس اهداف و مقاصدى دارد (١٠٣)و براى تحقق آن‌ها برنامه‌هايى وضع كرده است، اين برنامه‌ها همان احكام شريعت است كه راه وصول به

(٩٨) ر.ك: نقدى بر قرائت رسمى از دين، صص ٤٣٢ ـ٤٣٥.
(٩٩) همان ، ص٤٧، ١٠٦، ١٦٢ و ١٧٤.
(١٠٠) ر.ك: همان، ص٤١٥ ؛ مواضع متعدد از اخلاق خدايان، بسط تجربه نبوى و هرمنوتيك كتاب و سنّت.
(١٠١) نقدى بر قرائت ...، ص١٧٤.
(١٠٢) همان ، ص٣٤٢. آنچه ذكر شد بخشى از القائات ناصحيحى است كه در نوشته‌هاى مورد اشاره (اخلاق خدايان، بسط تجربه نبوى ، ايمان و آزادى، نقدى بر قرائت رسمى از دين، هرمنوتيك كتاب و سنّت) آمده است.
(١٠٣) مقاصد در اين بحث شامل مقاصد شريعت و علل شرايع ـ هر دو ـ مى‌شود.