فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤١ - فقه و مقاصد شريعت آیت الله ابوالقاسم عليدوست

{و الزّانى فَاجْلِدوا كلَّ واحدٍ مِنْهما مِأةَ جَلدَةٍ } (٨١)؛ {و السارِقُ و السارِقَةُ فَاقْطَعُوا أيْدِيَهُما } (٨٢)؛ {واِنَّمَا جَزَاءُ الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللهَ و رَسُولَهُ و يَسْعَونَ فِى الاَرضِ فَساداً أنْ يُقَتَّلُوا أو يُصَلَّبُوا أو تُقَطَّعَ أيديهم و أرجُلُهم مِنْ خِلافٍ أو يُنفَوا مِنَ الاَر ضِ } (٨٣).

انديشه مزبور بدون انكار اين نصوص، آنها را متعلق به زمان، مكان، اوضاع و احوال اجتماعى و فرهنگى جامعه عرب چهارده قرن پيش مى‌انگارد و اصرار بر آنها و سند انگارى آنها را در استنباط حكم، ناصحيح مى‌پندارد. از آنجا كه مقاصد شريعت را حاكم بر همه اين نصوص مى‌داند هيچ‌گاه بين نصوص شرعى و مقاصد تعارض و ناسازگارى نمى‌بيند؛ چون معتقد است نصوص را بايد در ظرف خاصّ خود ديد، و زمانى كه شارع مقدس اين نصوص را گفته، با مقاصد شريعت سازگار بوده، ولى امروزه نصّى وجود ندارد تا با مقاصد تعارض پيدا كند.

با نقل چند نمونه از سخنان اين گروه كه اساس اظهار نظرهاى مورد بحث مى‌باشد، با اين انديشه بيشتر آشنا مى‌شويم:

ـ شريعت مقاصدى دارد و اين احكام فقهى براى تأمين و تضمين آن اهداف و مقاصد وضع شده‌اند. در شيعه هم علل الشرائع داريم، لكن دريغا كه اين علل و مقاصد مبناى فقهى قرار نمى‌گيرند و فقيهان با فقه چنان رو برو نمى‌شوند كه گويى همه مقاصد و اسرارش آشكار است. (٨٤)

اين نويسنده با طرح ذاتى و عرضى در اديان و قلمداد كردن مقاصد شارع به عنوان ذاتيات دين، مى‌نويسد:

ـ از هيچ امر عرضى به هيچ امر ذاتى نمى‌توان رسيد. اسلام عقيدتى عين ذاتيات و اسلام تاريخى عين عرضيات ... و اجتهاد فقهى مستلزم ترجمه ى فرهنگى