بعضى از جواب‌هاى استفتاءات فقيهان از مصاديق بارز تشخيص موضوع است كه در غير موضوعات مستنبط و مانند آن، جزو وظايف فقيه و تقليدى نيست؛ (٣٥)مانند پاره‌اى از مسائل خمس، به خصوص در باب مؤونه. گاهى نيز دخالت فقيه در تعيين موضوع سبب بروز مشكلاتى مى‌گردد؛ مانند دخالت در تعيين قبله بسيارى از شهرهاى امريكاى شمالى كه سالها پيش رخ داد به طورى كه در يك مسجد عده‌اى از شيعيان به سمت جنوب شرقى نماز مى‌خواندند و گروهى ديگر به سمت شمال شرقى. ماجرا چنين است كه شيعيان مقيم آمريكا و كانادا از ابتدا به سمت شمال شرقى نماز مى‌خواندند و آن را جهت قبله مى‌دانستند. از آية اللّه‌ خويى (ره) ـ در اواخر عمرشان ـ در باره قبله آمريكا استفتا شد و مسلمانان از جواب ايشان اين طور برداشت كردند كه جهت قبله در آنجا به سمت جنوب شرقى است، نه شمال شرقى. البته چون متن اين جواب در دست نيست، نمى‌دانيم آيا ايشان تصريح كرده‌اند كه جهت قبله در آنجا به سمت جنوب شرقى است، يا از كلامشان اين گونه برداشت شده است؟ به هر حال پس از آن حتى در يك مسجد عده‌اى به سمت شمال شرقى و گروهى نيز به سمت جنوب شرقى نماز مى‌خواندند كه مشخص نيست هنوز هم ادامه دارد يا نه؟ اين موضوع باعث ايجاد غوغاى عجيبى گرديد و شيعيان مقيم كانادا و آمريكا از علماى قم از جمله آية اللّه‌ گلپايگانى (ره) و آية اللّه‌ سيد كاظم حائرى (دام ظله) در اين باره استفتا كردند. هر دو بزرگوار ـ طبق نظر متخصصان و موضوع شناسان ـ با كمى توضيح، همان جهت قبله سابق يعنى شمال شرقى را تأييد كردند.

آية اللّه‌ گلپايگانى (ره) در پاسخ به اين استفتا جواب فنّى و ماهرانه‌اى داده‌اند:

سؤال: براساس نظر كارشناسان تعيين قبله، قبله آمريكاى شمالى در سمت شمال شرقى تعيين گشته است. از آنجا كه اخيراً نظريه‌اى در آمريكا پخش شده است كه قبله اين منطقه به سمت جنوب شرقى است و نفس اين نظر موجب بلاتكليفى در بين جامعه اسلامى اين منطقه شده است. خواهشمند است نظر مبارك خود را در زمينه ملاك‌هاى تعيين قبله اعلام فرماييد تا تكليف مقلّدين حضرت مستطاب عالى مشخّص گردد.

(٣٥) رك: العروة الوثقى، ج١، ص٥٧ ـ ٥٨، مسأله ٦٧.