فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٧ - آداب قضاوت (٢) آیت الله محمد يزدى
نخواهد كرد، چه بيهوده گفته باشند يا به درستى، در غير اين صورت، از آنچه شنيده، تأثير مىپذيرد و منفعل خواهد گشت. چنين واكنشى حتى اگر پس از حكم و قضاوت باشد، در ديگر قضاوتها و حكمهايش تأثير خواهد گذاشت و پيش از حكم با خود خواهد گفت كه ممكن است مدح و ثنايش گويند يا نكوهش و تقبيحش كنند. دراين صورت باطل بدو راه يافته، از راه به در خواهد شد و به راست يا چپ خواهد گراييد و از حق دور خواهد گشت. همين نكته، مقصود امام است كه فرمود: قاضى بايد وقتى حق و حكم برايش روشن شد و طبق عدالت و آنچه خدا دستور داده، حكم را صادر كند و به خود بينى و توقع ستايش و شادمانى دچار نشود. هر چه قاضى در اين حالت قاطعتر و پايدارتر باشد، براى قضاوت سزاوارتر است.
امام على (ع) پس از بر شمردن اين ويژگىها و بيان چنين حالاتى فرمود : «افرادى چنين اندكند». مقصود از اين قيد يا آن است كه افرادى كه داراى ويژگى اخير باشند يعنى كسى كه ثناخوانى و ستايش، به خود خواهى گرفتارش نكند و نكوهش و تقبيح، ملولش نسازد كم است، يا مقصود آن است: كسى كه تمامى اوصاف يازده گانه پيشين را داشته باشد، كمياب است ؟ مصاديق احتمال نخست، كم است و مصاديق احتمال دوم از كم هم كمتر است.
آنچه گفتيم، گزيده مطالبى است كه تحت عنوان «آداب» در باب قضاوت و صفات قاضى آمده است.