فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٩ - آداب قضاوت (٢) آیت الله محمد يزدى
افزون بر رضايت مردم، خشنودى خدا را نيز پيوسته به دست خواهد آورد. چنين حالتى بر درستى قضاوت وى و دقت عمل و ظرافت حكمش اثر مىنهد. اما اگر طمعكار و متوقع از مردم باشد، بويژه از كسانى كه بدو مراجعه مىكنند و بالاخص از اشخاصى كه به نفع آنان حكم كرده است، پيوسته به دارايى آنان چشم طمع دارد. ممكن است چنين خصلتى در حكم كردن به نفع كسى كه ثروتمندتر است و بهره افزونترى از مال و منال دنيا دارد، اثر گذارد، يا ثروتمندان را وسوسه كند كه از اين طريق بر قاضى تأثير بگذارند. چنين حالتى، نخستين مرحله وسوسه شيطان و گرايش نفس به باطل و ناحق است. به همين علت است كه امام على (ع) فرمود: «نبايد نفس قاضى به طمع گرايش داشته باشد». آزمندى، قاضى را به خلاف و نادرستى سوق داده و از راه حق به در مىكند و گاه وى را به گرفتن رشوه حرام گرفتار مىسازد. طمّاع هيچگاه سير نمىشود و حريص مىگردد. وضع طمّاع حريص در زندگى معمولىاش معلوم است، چه رسد اگر برآوردن برخى نيازمندىهاى مردم به دست او بوده و قسمتى از امور حكومتى و زمامدارى در اختيار وى باشد.
ششم: پيش از غور و بررسى كامل، به فهم سطحى اكتفا نكند (لايكتفى بأدنى فهم دون أقصاه).
شنونده سخن در مرحله نخست معنايى از آن مىفهمد و مىپندارد آنچه فهميده، تمام مقصود است، واژهها و كلمات، ابزار نقل مقصود و مراد متكلم به مخاطب است. آنچه مخاطب در مرحله نخست دريافت مىكند، جز كلمات و واژهها نيست، كه هر كدام معنا و مفهومى دارد. در مرحله بعد، با توضيح متكلم يا دقت بيشتر شنونده، ممكن است مفاهيمى را افزونتر و دقيقتر از نخست بفهده.
نظرى بر مباحث مطرح ميان محافل علمى و مناقشات حقوقى در دانشكدهها و پارلمانها، مطلب گفته شده را روشنتر مىكند. مىبينم كسى تصورى دارد و آن را توضيح مىدهد و ديگرى بر او ايراد و اشكالى مىگيرد و شخص سومى، به نتيجهاى ديگر مىرسد. وقتى بحث يك دور در آن حلقه علمى چرخيد، منتهى به برداشت و برايندى غير از آنچه نخست برداشت شده بود مىشود. در دور دوم مذاكرات، بحث كاملاً پخته شده و