٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٩ - آداب قضاوت (٢) آیت الله محمد يزدى

افزون بر رضايت مردم، خشنودى خدا را نيز پيوسته به دست خواهد آورد. چنين حالتى بر درستى قضاوت وى و دقت عمل و ظرافت حكمش اثر مى‌نهد. اما اگر طمعكار و متوقع از مردم باشد، بويژه از كسانى كه بدو مراجعه مى‌كنند و بالاخص از اشخاصى كه به نفع آنان حكم كرده است، پيوسته به دارايى آنان چشم طمع دارد. ممكن است چنين خصلتى در حكم كردن به نفع كسى كه ثروتمندتر است و بهره افزونترى از مال و منال دنيا دارد، اثر گذارد، يا ثروتمندان را وسوسه كند كه از اين طريق بر قاضى تأثير بگذارند. چنين حالتى، نخستين مرحله وسوسه شيطان و گرايش نفس به باطل و ناحق است. به همين علت است كه امام على (ع) فرمود: «نبايد نفس قاضى به طمع گرايش داشته باشد». آزمندى، قاضى را به خلاف و نادرستى سوق داده و از راه حق به در مى‌كند و گاه وى را به گرفتن رشوه حرام گرفتار مى‌سازد. طمّاع هيچگاه سير نمى‌شود و حريص مى‌گردد. وضع طمّاع حريص در زندگى معمولى‌اش معلوم است، چه رسد اگر برآوردن برخى نيازمندى‌هاى مردم به دست او بوده و قسمتى از امور حكومتى و زمامدارى در اختيار وى باشد.

ششم: پيش از غور و بررسى كامل، به فهم سطحى اكتفا نكند (لايكتفى بأدنى فهم دون أقصاه).

شنونده سخن در مرحله نخست معنايى از آن مى‌فهمد و مى‌پندارد آنچه فهميده، تمام مقصود است، واژه‌ها و كلمات، ابزار نقل مقصود و مراد متكلم به مخاطب است. آنچه مخاطب در مرحله نخست دريافت مى‌كند، جز كلمات و واژه‌ها نيست، كه هر كدام معنا و مفهومى دارد. در مرحله بعد، با توضيح متكلم يا دقت بيشتر شنونده، ممكن است مفاهيمى را افزون‌تر و دقيق‌تر از نخست بفهده.

نظرى بر مباحث مطرح ميان محافل علمى و مناقشات حقوقى در دانشكده‌ها و پارلمان‌ها، مطلب گفته شده را روشن‌تر مى‌كند. مى‌بينم كسى تصورى دارد و آن را توضيح مى‌دهد و ديگرى بر او ايراد و اشكالى مى‌گيرد و شخص سومى، به نتيجه‌اى ديگر مى‌رسد. وقتى بحث يك دور در آن حلقه علمى چرخيد، منتهى به برداشت و برايندى غير از آنچه نخست برداشت شده بود مى‌شود. در دور دوم مذاكرات، بحث كاملاً پخته شده و