به گسترش نفوذ بيگانگان در خليج فارس مى‌انجامد. ثالثاً، نيمى از خليج فارس و بيشترين كرانه آن در اختيار ايران و نيروهاى نظامى‌اش مى‌باشد. رابعاً، در حال حاضر، ايران قدرت برتر منطقه است و حساس‌ترين نقاط خليج فارس را در اختيار دارد. خامساً، بيشترين جمعيت منطقه به ايران تعلق دارد و پر نفوذترين كشور منطقه‌اى به شمار مى‌رود. بنابراين، هرگز نمى‌توان بدون ايران، امنيت منطقه را حفظ و تأمين كرد.
٣- ٥- ٢- واگرايى و همگرايى در خليج فارس‌ عوامل مختلفى كشورهاى منطقه را از هم دور و يا به هم پيوند مى‌دهد؛ البتّه عوامل سياسى، نظامى، جغرافيايى و مذهبى كه به واگرايى مى‌انجامد، بيش از عواملى است كه به همگرايى ختم مى‌شود.
از نظر فرهنگى، تمايزات فراوان به چشم مى‌خورد. از جمله سه تمدن ايرانى، بين‌النهرينى و شبه جزيره‌اى در آن ديده مى‌شود. مردم به زبان فارسى، تركى، كردى و بلوچى در شمال خليج فارس و عربى در جنوب آن تكلم مى‌كنند. در ايران اغلب شيعيان و در ساير كشورها، اهل سنّت زندگى مى‌كنند. بيشتر جمعيت منطقه شيعه‌اند و حدود يك سوّم از جمعيت ١٠٠ ميليونى آن سنى‌اند. اغلب فارسى‌ها و بخش قابل توجهى از غير عرب‌ها شيعه و اكثر عرب‌ها سنى‌اند. شيعيان در ايران، عراق و بحرين اكثريت دارند، ولى تنها در ايران صاحب قدرت سياسى‌اند.
از لحاظ سياسى نيز تفاوت آشكارى در بين كشورهاى منطقه وجود دارد. در عراق جمهورى غير دموكراتيك بعثى سوسياليستى حاكم است كه يك ديكتاتورى نظامى به شمار مى‌آيد. در ايران، جمهورى اسلامى متّكى بر آراى عمومى و بر پايه حاكميّت ولى فقيه مستقر است. بقيه كشورها از يك نظام قبيله‌اى سلطنتى (عربستان سعودى) يا امير نشينى موروثى برخوردارند. امارات متحده عربى به ظاهر از يك سيستم فدرالى پيروى مى‌كند، ولى در واقع هيچ تفاوتى با امير نشينان ديگر ندارد. حكومت در ايران و عمان از قدرت تاريخى و در عراق، عربستان سعودى، امارات متحده عربى، كويت، قطر