همسايگان، نشان از اهميت جغرافيايى ايران دارد، زيرا هر يك از آن‌ها درصدد بهره‌گيرى از موقعيت جغرافيايى ايران براى مطامع و منافع ملى خويش هستند. از سوى ديگر، آمريكا پس از پيروزى انقلاب اسلامى، مواضع خصمانه‌اى عليه ايران اتخاذ كرد. اين امر ناشى از شعارها و مواضع انقلاب اسلامى چون شعار نه شرقى نه غربى، سياست مستقل منطقه‌اى و جهانى جمهورى اسلامى (مانند نفى موجوديت اسرائيل) «١» تهديد منافع اقتصادى غرب (مانند احتمال جلوگيرى از صدور نفت ارزان) و مانند آنها بوده است. از مصاديق اين مواضع خصمانه مى‌توان به تجهيز تسليحاتى كشورهاى دوست و هم‌پيمان آمريكا در منطقه خليج فارس و افزايش بى سابقه نيروى نظامى آمريكا (همانند تأسيس نيروى واكنش سريع و ناوگان پنجم در اقيانوس هند) و ايجاد پايگاه‌هاى نظامى در مصيره عمان، ظهران عربستان، دوحه قطر، منامه بحرين و پشتيبانى از عراق در جنگ عليه ايران اشاره كرد. «٢» با وجود روابط دوستانه موجود بين ايران و روسيه، نبايد خاطره تلخ جنگ‌هاى متعدد آن كشور عليه ايران را از ياد بُرد. اين مسأله با توجه به اين كه روس‌ها هم‌چنان استراتژى نگاه به آب‌هاى گرم خليج فارس را فراموش نكرده‌اند، و ايران را كوتاه‌ترين راه دست‌يابى به آن مى‌دانند، حائز اهميت است. علاوه بر اين، روس‌ها رقابت اقتصادى همه‌جانبه‌اى را با ايران در آسياى مركزى و قفقاز به راه انداخته‌اند. هم‌چنين، در بُعد امنيتى، آن‌ها محدوده تمام جمهورى‌هاى مستقل شده را جزو حريم امنيتى خود دانسته، مانع از حضور يا گسترش روابط صلح‌آميز ايران در آسياى مركزى و قفقاز مى‌گردند. «٣» روابط دو كشور عربستان و ايران طى سال‌هاى اخير، بهبود يافته است، امّا با اين حال، عوامل زير، روابط دو كشور را در معرض تهديد و چالش قرار داده‌اند.