ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٨ - هر كس كه از خدا مسألت بدارد ، عطايش خواهد فرمود

< شعر > نو ، ز كجا مى رسد كهنه كجا مى رود گرنه وراى نظر عالم بىمنتهاست < / شعر > و امّا با نظر به سطح پيوستهء طبيعت با ما وراء طبيعت و مشيّت قاهرهء خداوندى سيستم آن باز است . و اين مطلبى است كه برتراندراسل با كمال حسّاسيّتى ( آلرژى ) كه به مفاهيم ما وراء طبيعى داشت ، مى پذيرد و مى گويد : « تصوّر اين كه پديده‌ها و موضوعات جهان طبيعت از ما وراء اين عالم كه ابدى است ، سرازير مى شود ، تصوّر صحيحى است » [١] از طرف ديگر ، چون در حالت نيايش و دعا ، مغز و روان آدمى حالت آرامش شديد و ناب پيدا ميكند ، لذا از اين ذكر ، فكر بجريان صحيح مى افتد و راه هائى را براى مقصد خود در مى يابد كه پيش از بروز حالت روحانى مسألت و نيايش ، سراغ نداشت . و اين كه گفتيم : سيستم جهان طبيعت با نظر به ارتباط آن با ما وراء طبيعت باز است ، معنايش آن نيست كه هر كسى در هر حال هر چيزى بخواهد ، از خداوند مى گيرد ، بلكه همان خداوندى كه براى آتش خاصّيّت سوزندگى داده است ، براى روح انسان آن قدرت را داده است كه اگر ارتباط صحيح با قدرت مطلقهء خداوندى برقرار كند ، خاصّيّت طبيعى آتش را با خاصّيّت روح كه قوىتر از آن است ، سلب مى كند . براى تكميل اين مسأله به نمطهاى آخر الإشارات و التّنبيهات تأليف ابن سينا مراجعه فرمائيد .
٦ - رها كردن كار و كوشش و تلاش در ادارهء حيات مادّى و معنوى و روى آوردن به نيايش و مسألت ، مبارزه با مشيّت خداوندى است كه خود را فعّال معرّفى فرموده است : ( يَسْئَلُه مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ) [٢] ( هر چه و هر كه در آسمانها و زمين است ، [ بقاى وجود خود و وسائل

[١] . عرفان و منطق - مبحث زمان - برتراندراسل
[٢] . الرّحمن آيهء ٢٩