توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٢ - فعل آوردن مسند
زيد قائم غدا (زيد در آينده ايستاده خواهد بود).
كه در اين سه مثال از كلمه (قائم) بملاحظه اسم بودنش هيچ يك از سه زمان را نمىتوان استفاده كرد از اينرو آن را به [الآن] كه دلالت بر زمان حال و [امس] كه بر گذشته و [غدا] كه بر استقبال دلالت دارند مقيد نمودهايم تا به كمك اين قرائن ازمان سهگانه را استفاده نمائيم.
فلذا مصنف مىگويد:
تقييد مسند به يكى از سه زمان در صورتى كه آن را فعل بياورند به اخصر عبارت صورت مىگيرد زيرا نفس فعل بدون آوردن كلمه ديگر كافى در دلالت مزبور بوده ولى اسم بايد بكمك لفظ ديگر كه موجب طولانى شدن كلام است اين دلالت را داشته باشد.
پس از آن شارح مىافزايد:
چون تجدد لازمه زمان مىباشد زيرا زمان كمّ غير قارّ الذّات است يعنى اجزائش در يك لحظه مجتمع نمىباشند و از طرف ديگر همان طورى كه گفته شد زمان جزئى از مفهوم فعل بوده لاجرم فعل علاوه بر اين كه مفيد تقييد مسند به يكى از سه زمان است تجدد را نيز افاده ميكند و بهمين معنا مصنف نيز اشاره كرده و گفته: مع افادة التّجدّد.
و اما مثال براى مسندى كه بمنظور تقييد بيكى از سه زمان و دلالتش بر تجدد فعل آورده شده همچون قول ظريف بن تميم استكه گفته:
|
او كلّما وردت عكاظ قبيلة |
بعثوا الىّ عريفهم يتوسّم |